ጠቃሚ የአማርኛ መጻሕፍት በ pdf

 መጽሐፈ ሰዋሰው
አለቃ ኪዳነወልድ ክፍሌ 57.3 mb 


ቅዱስ ቁርአን በአማርኛ 18.7 mb

እሳት ወይ አበባ 950.1 kb 


መጽሐፈ ጨዋታ 650.5 kb


የጉለሌው ሰካራም 

ታራስ ቡልባ፤ የኒኮላይ ጎጎል መጽሐፍ በ pdf

«ታራስ ቡልባ»
የኒኮላይ ጎጎል መጽሐፍ የአማርኛ ትርጉም pdf

hamot የግጥሞች-ስብስብ-በኄኖክ ስጦታው [PDF]

hamot የግጥሞች-ስብስብ-በኄኖክ ስጦታው[PDF]

ዘመን የማይሽራቸው መጽሐፍት! በፒ.ዲ.ኤፍ

1/ A Tale of Two Cities - By  Charles Dickens

 2/ Anna-Karenina- Leo Tolstoy 

3/ AnimalFarm -GEORGE ORWELL

Tale of Two Cities - 

By  Charles Dickens

Anna-Karenina- Leo Tolstoy

AnimalFarm -GEORGE ORWELL

Reading Culture in Ethiopia. a paper presented in PEN Ethiopia International Conference

PEN ኢትዮጵያ ባዘጋጀው የመጀመሪያው የደራሲያን/ያት ዓለም አቀፋዊ ጉባዔ ላይ የቀረበ ነው፡፡ ሙሉውን ጽሑፍ በ ፒ.ዲ.ኤፍ ያገኙታል እና ቢያነቡት እወዳለሁ፡፡ ፔን ኢትዮጵያ የዓለም አቀፍ ፔን አባል የሆነው በ2008(እ.ኤ.አ.) ሲሆን ከመጀመሪያው ብሔራዊ የጸሐፍት ጉባዔ ላይ “ንባብን ማስፋፋት” የተሰኘው ዘገባ ጉባኤ መጽሔት በሁለተኛው የጸሐፍት ጉባኤ በተሳተፍኩበት ወቅት እጄ ሊገባ ችሏል፡፡ በመጽሔቱ ላይ ያሉ መረጃዎች በስፋት ይነበቡ ዘንድ ከለኝ ጉጉት የተነሳም የባለሙያዎችን የጥናት ወረቀት በፒ.ዲ.ኤፍ ማግኘት እችል እንደሆን ለፔን ኢትዮጵያ ፕሬዚዳንት ለአቶ ሰለሞን ኃ/ማርያም ጥያቄዬን አቅርቤ ስለተባበሩኝ ምስጋናዬን አቀርባለሁ፡፡ ኄ.ስ 
   
  -----------------------------------

የማንበብ - መጻፍ ባህል በኢትዮጵያ ፡- አበረታችና አድካሚ አዝማሚያዎች

(አብርሃም ዓለሙ፤ አ.አ.ዩ)

“ከአፍሪካውያን እይታ ልትደብቀው የምትፈልገውን ነገር መጽሐፍ ውስጥ አስቀምጠው” የሚል የፈረንጆች አባባል አለ፡፡ ማንበብ በአፍሪካውያን ሕይወት ውስጥ ምንም ቦታ እንደሌለው ለማመልከት የሚናገሩት ነው፤ 'አፍሪካውያን እና ንባብ አይተዋወቁም' ዓይነት ንቀት አዘል አስተያየትም ሊሆን ይችላል፡፡  . . . .

Reading Culture in Ethiopia. a paper presented in PEN Ethiopia International Conference 

“የሁለት የረሃብ ግጥሞች ረዥም ጉዞ”

ለፕሮፌሰር ሱራፍኤል ግርማ /

Professor Sourafel Girma

Professor of Industrial Economics

School of Economics

The University of Nottingham

Nottingham NG7 2RD

United Kingdom
------

“የሁለት የረሃብ ግጥሞች ረዥም ጉዞ”

የተሰኘውን ጥናት እንዳነበው ለላኩልኝ

ምስጋናዬ ባሉበት ይድረስዎ

ባለቅኔ ሎሬት ጸጋዬ ገብረመድኅን ለኢትዮጵያ ዘመናዊ ግጥም እንደፈርጥ የሚያበሩ ሥራዎቹን ትቶልን ቢያልፍም እኛ የጥበብ አድናቂዎች በሕይወት እስካለን የባለቅኔውን መልካም ሥራዎች ስናወድስ እና ስንመረምር እንኖራለን፡፡

“የሁለት የረሃብ ግጥሞች ረዥም ጉዞ” በሚል ርእስ የላኩልኝ መልዕክት ጠቃሚነቱ ለሌሎች መሰሎቼ እና የጥበብ አድናቂዎች ጠቃሚነቱን ከግምት በማስገባት የፒ.ዲ.ኤፍ ቅርጹን ሳይለቅ እንደላኩልኝ ላስነብበው ወደድኩ፡፡ በድጋሚ ምስጋናዬ ይድረስዎት!!

                                                                                                                           ሄኖክ ስጦታው

“የሁለት የረሃብ ግጥሞች ረዥም ጉዞ” 

እግር እንይ! (ሎሬት ጸጋዬ ገብረመድኅን)

poem in pdf

እግር እንይ!

(ሎሬት ጸጋዬ ገብረመድኅን)

አርቀን ማስተዋል ማለት፣ የኛን ሥልጣኔ ድልድይ

እግር ማየት ነው ብለዋል፣ እስቲ እንግዲህ እግር እንይ!

            ያባቶችህ ያይን ድንበር፣ ከተረከዘ ሎሚ ሳያልፍ

            አንተ ግን ጆቢራው-ዘራፍ

ጠፍር አይወስንህ ጉብል

ጥሎ በዘመንህ ዕድል

ዓይንህ ባት አልፎ እንዲዋልል፤

ቴህ ወዲያ ጀግንነት የለ፣ ተዚህ የከረረ ግዳጅ

ባደባባይ የዱር ገደል፣ ስትናደፍ የእግር አዋጅ

ሌሊቱን በየሌት- ‘ግለብ’፣ ቀኑን ጭምር በጠራራ

አደፍርስ - የብዕር ጠብታ /ከባለፈው የቀጠለ/

ሙሉውን ለማንበብ

አደፍርስ - የብዕር ጠብታ 

(ከባለፈው የቀጠለ)

ቅንጣቢ ዳሰሳ ፡-ሄኖክ ስጦታው

              ****** ******      ****** *****

አደፍርስ የብዕር ጠብታ ነው፡፡ የጥበብ መታያ - የእውነት መገለጫ ነው፡፡ ድብቅ ሰብእና የለውም፡፡ የገፀ-ባህሪው ውስጠ ምስል ግልፅነት የተከተለ ነው፡፡ የአገራችን ደራሲያን ለዋና ገፀባህሪይ ነፃነት ለመስጠት የሚጠቀሙበት ተመሳሳይ የአሳሳል ስልት በአደፍርስ ላይ መስተወሉን ልብ ይለዋል፡፡

“ቀልድ ጨዋታ የማላዘወትር፣ የተሰማኝን ሃሳብ ያስቀይማል አያስቀይምም ብዬ ሳላስብ ቀጥታ መግለፅ የምወድ…” ገፅ129 እያለ እራሱን የገልጸዋል፡፡ ከደራሲው አንፃር ስለ አደፍርስ ግልፅ ባህርይ  የነገረናል፤ “የማይቦዝን ፣ ስለውጤቱም እምብዛም የማያስብ፣ እንደልቡ የሚናገር፤ ተቃዋሚዎቹም ከራስ ፀጉሩ የበዙ ናቸው…”

ዳኛቸው ወርቁ ለአደፍርስ እንደልቡ የመናገር ነፃነትን በመስጠት፣ የራሱን ነፃነት እንዳወጀ እናስተውላለን፡፡ እውነታውም ይህ ነበር፡፡ የወቅቱን ስርአት፣ ስርአቱ ለዘመናት የፈጠረውን ተፅዕኖ፣ ጭቆና እና ብዝበዛ ብሎም አጉል ልማዶችን በአደፍርስ አማከኝነት አውግዟል፡፡ በደራሲው ውስጥ አደፍርስ አለ፤ በአደፍርስ ውስጠም ደራሲው ፡፡

መጽሐፉ፣ በተማረው እና ባልተማረው ማህበረሰብ መሀል ለውን ለውጥ ያሳያል፡፡ ስለመሀይምነት መጥፋት ያትታል፡፡ አደፍርስ ለኢትዮጵያ  ያለውን ብሩህ ተስፋ ትምህርትን አስታኮ ይናገራል፡፡ መዕራፍ 26 ለዚህ ዋቢ የሚሆን ነው፡፡ የምዕራፉ ውይይት አደፍርስ በመጨረሻዎቹ ምዕራፍ ለያዘው ሥራ መጠቆሚያም ጭምር ሆኗል፡፡

“ሀዲስ” እና “አደፍርስ”   

አደፍርስ በዓሉ ግርማ የደረሰው “ሀዲስ” ረጅም ልብ ወለድ ዋና ገፀ ባህርይ ሀዲስ  ላይም  የባህርይ ተፅዕኖ ያሳደረ

አደፍርስ - የብዕር ጠብታ

ሙሉውን ለማንበብ

ርዕስ - "አደፍርስ"

ደራሲ - ዳኛቸው ወርቁ

የታተመበት ዘመን ፲፱፻፷፪ ዓ.ም

ቅንጣቢ ዳሰሳ - በሔኖክ ሥጦታው

ደራሲና ጋዜጠኛ ዘነበ ወላ ባስነበበን መዝገበ-ስብሐት “ማስታወሻ” መጽሐፍ ላይ ጋሼ ስብሐትን እንዲህ ሲል ጠየቀው፡-  “በአንተ የወጣትነት ጊዜ በአማርኛ ሃሳብን መግለፅ አይቻልም ብላችሁ አንተም ሆንክ ጓደኞችህ በእንግሊዝኛ መጻፍ የወሰናችሁበት ወቅት እንደነበረ ይነገራል። በኋላ ደግሞ ወደ አማርኛው ተመልሰህ ድንቅ ጸሐፊ ወጣህ። ይህ እንዴት ሊሆን እንደቻለ ብትገልፅልኝ?”

ስብሐት ገብረእግዚአብሔር፦ “በወጣትነቴ አማርኛ በምፈልገው መልኩ ሀሳብን መግለፅ አያስችልም የሚል እምነት ነበረኝ። በዚህም ላይ ያስተማሩን እንግሊዝኛ ተናጋሪዎች መሆናቸውን አትርሣ። እኛ አናውቅም እንጂ በተወሰነ ደረጃም ቢሆን ወጣቱን ትውልድ በቅኝ አገዛዝ ጥበባቸው ይዘውናል። በኋላ ዳኛቸው ወርቁ “አደፍርስን” ጻፈ። እኔ ሳነበው በአማርኛ መጻፍ እንደሚቻል ገባኝ። ስለዚህ በእንግሊዝኛ የመጻፍ ሀሳቤን ተውኩት። በወቅቱ አስታውሳለሁ “ሌቱም አይነጋልኝን” በእንግሊዘኛ መጻፍ ጀምሬው ነበር። . . .”

ማስታወሻ (ስብሐት ገብረእግዚአብሔር)ከዘነበ ወላ ፤ 1993 ዓ.ም የታተመ፤ ገጽ 238 

              ****** ******      ****** *****

 ጥቂት ስለ ዳኛቸው ወርቁ

“ዳኛቸው ወርቁ «አደፍርስ» (፲፱፻፷፪ ዓ.ም.) በተሰኘ ልብ ወለድ ድርሰቱ. . . .ጭብጦች እና የተራቀቀ የአጻጻፍ ስልቱ የአማርኛን ዘመናዊ ልብ ወለድ ወደ ድንቅ ከፍ ካለ እርከን ያወጣ፥ «እምቧ በሉ ሰዎች» በሚለው የግጥም መድብሉ (፲፱፻፷፯ ዓ.ም.) ውስጥ በተካተቱ ግጥሞቹ ስለሀገሩ ልማትና ዕድገት ተቆርቋሪነቱን የገለጠ ዕውቅ የሥነ ጽሑፍ ምሁር፥ ሐያሲና ተርጓሚ የነበረ ሲሆን በልሳነ እንግልጣር(እንግሊዝኛ) በመጻፍም «The Thirteenth Sun» የኢትዮጵያን ሥነ ጽሑፍ በዓለም አቀፉ መድረክ ካስተዋወቁ በጣት ከሚቆጠሩ ኢትዮጵያውያን ጸሓፍት አንዱ ነበር።” ይለዋል የአማርኛው ዊኪ ፒዲያ፡፡ሲቀጥልም፡-

“የፊውዳል ኢትዮጵያን ሶሲዮሎጂና የታሪክ ጥራዞች ከማንበብ፥ «አደፍርስ» ድርሰቱን ማንበብ ይቀላል’ የተባለለት ዳኛቸው ወርቁ የካቲት ፲፮ ቀን ፲፱፻፳፰ ዓ.ም. በሰሜን ሸዋ በይፋትና ጥሙጋ በደብረ ሲናከተማ አቅራቢያ ከአቶ ወርቁ በዛብህና ከወይዘሮ አሰገደች ሀብተወልድ ተወለደ። ከቤተ ሰቡ አምሥት ልጆች ዳኛቸው በኩር ነበር።…

የዛሬዎቹን ወጣት ኢትዮጵያውያን በጥበቡ ዘርፍ የሚታደጉ የሥነ ጽሑፍ ጥበብ መመሪያ፣ የአማርኛ ፈሊጦች መጽሐፍት ያሳተመ ምሁር ሲሆን አንድም ለሀገሪቱ ቋንቋ ዕድገት ከፍተኛ አስተዋጽዖ ያላቸውን «የማርክሲዝም ሌኒንዝም መዝገበ ቃላት» እና «የሳይንስና ቴክኖሎጂ መዝገበ ቃላት» የመሳሰሉ ጥልቅ እና ምጡቅ ሥራዎች ዝግጅት ላይ በመሳተፍ ምሁራዊ ግዴታውን የተወጣ ኢትዮጵያዊ ነበር።

“The Prophet” by Khalil Gibran~On Marriage, On Children, On Giving

Download “The Prophet” 
by Khalil Gibran in ebook

 It was written in English by the Lebanese Khalil Gibran and published in 1923. Its poetic wisdom and the spiritual universal message has made it a modern classic now translated to more than 40 languages. The work is now in the Public Domain and can be downloaded here in full length as a PDF-file for free. We also have a public domain version ofThe Madman by Kahlil Gibran, you can find it here:

• On Marriage
• On Children
• On Giving

On Marriage

      Then Almitra spoke again and said, "And what of Marriage, master?" 

      And he answered saying: 

      You were born together, and together you shall be forevermore. 

      You shall be together when white wings of death scatter your days. 

      Aye, you shall be together even in the silent memory of God. 

      But let there be spaces in your togetherness, 

      And let the winds of the heavens dance between you. 

      Love one another but make not a bond of love: 

      Let it rather be a moving sea between the shores of your souls. 

      Fill each other's cup but drink not from one cup. 

      Give one another of your bread but eat not from the same loaf. 

      Sing and dance together and be joyous, but let each one of you be alone, 

      Even as the strings of a lute are alone though they quiver with the same music. 
      Give your hearts, but not into each other's keeping. 
      For only the hand of Life can contain your hearts. 
      And stand together, yet not too near together: 
      For the pillars of the temple stand apart, 
      And the oak tree and the cypress grow not in each other's shadow. 

On Children

      And a woman who held a babe against her bosom said, "Speak to us of Children." And he said: 
      Your children are not your children. 
      They are the sons and daughters of Life's longing for itself. 
      They come through you but not from you, 

      And though they are with you, yet they belong not to you. 
      You may give them your love but not your thoughts. 
      For they have their own thoughts. 
      You may house their bodies but not their souls, 
      For their souls dwell in the house of tomorrow, which you cannot visit, not even in your dreams. 
      You may strive to be like them, but seek not to make them like you. 
      For life goes not backward nor tarries with yesterday. 
      You are the bows from which your children as living arrows are sent forth. 

      The archer sees the mark upon the path of the infinite, and He bends you with His might that His arrows   

      may go swift and far. 

      Let your bending in the archer's hand be for gladness; 
      For even as he loves the arrow that flies, so He loves also the bow that is stable. 

The Prophet by Khalil Gibran-The Coming of the Ship and On Love

Download
 “The Prophet” by 
Khalil Gibran in ebook

   It was written in English by the Lebanese Khalil Gibran and published in 1923. Its poetic wisdom and the spiritual universal message has made it a 

modern classic now translated to more than 40 languages. The work is now in the Public Domain and can be downloaded here in full length as a PDF-file for free. We also have a public domain version of The Madman by Kahlil Gibran, you can find it here:

• The Coming of the Ship
• On Love

The Coming of the Ship

      Almustafa, the chosen and the beloved, who was a dawn unto his own day, had waited twelve years in the city of Orphalese for his ship that was to return and bear him back to the isle of his birth. 
      And in the twelfth year, on the seventh day of Ielool, the month of reaping, he climbed the hill without the city walls and looked seaward; and he beheld the ship coming with the mist. 
      Then the gates of his heart were flung open, and his joy flew far over the sea. And he closed his eyes and prayed in the silences of his soul. 

NILE: A Poem by Tsegaye Gebre-Medhin

I am the first Earth Mother of all fertility

I am the Source I am the Nile I am the African I am the beginning

O Arabia, how could you so conveniently have forgotten

While your breath still hangs upon the threads of my springs

O Egypt, you prodigal daughter born from my first love

I am your Queen of the endless fresh waters

Who rested my head upon the arms of Narmer Ka Menes

When we joined in one our Upper and Lower Lands to create you

bosom of my being

How could you so conveniently count down

In miserable billions of petty cubic yards

The eternal drops of my life giving Nile to you

Beginning long before the earth fell from the eye ball of heaven,

O Nile, that gush out from my breath of life

Upon the throats of the billions of the Earth's thirsty multitudes,

O World, how could you so conveniently have forgotten

That I, your first fountain, I your ever Ethiopia

I your first life still survive for you?

The Zagwe Period: [PDF]

The Zagwe Period:

• Post-Aksumite Ethiopian urban culture pdf

A SHORT BIOGRAPHY OF ETHIOPIAN WRITERS

የኢትዮጵያ ደራሲያን መዝገበ ሕይወት ታሪክ በአጭሩ [PDF]
   A SHORT BIOGRAPHY OF ETHIOPIAN WRITERS[PDF]

The Broken Wings

The Broken Wings . pdf
Kahlil Gibran 

FOREWORD

I was eighteen years of age when love opened my eyes with its magic rays and touched my spirit for the first
time with its fiery fingers, and Selma Karamy was the first woman who awakened my spirit with her beauty
and led me into the garden of high affection, where days pass like dreams and nights like weddings.
Selma Karamy was the one who taught me to worship beauty by the example of her own beauty and revealed

"የኢትዮጵያ ግጥም ፈርጥ" ለአጼ ይስሓቅ በዘመኑ ከተገጠመላቸው የተወሰደ

ዓፄ ይስሐቅ

    ግጥሙን በሙሉ ጒልህነት

ቀዳማዊ አጼ ይሥሓቅ በዙፋን ስማቸው "ዳግማዊ ገብረ መስቀል" ሲባሉ እ.ኤ.አ ከ1414-1429 የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት የነበሩ ናቸው። የቀዳማዊ አጼ ዳዊት ሁለተኛ ወንድ ልጅ ሲሆኑ የቀዳማዊ ቴዎድሮስ ታናሽ ወንድም ናቸው።

በግብጽ ቆብጦች ላይ በሚካሄድው ዘመቻ ምክናያት ብዙ ኮብቶች ወደኢትዮጵያ በዚሁ ዘመን ተሰደዱ። ከነዚህ ውስጥ ፋቅር አል-ዳዋ የተሰኘው የግብጹ ማምሉክ ባለሟል ይገኝበታል። ይህ ባለሟል በይስሓቅ ግዛት ውስጥ ተሰሚነት በማግኘቱ የአገሪቱን የግብር ስርዓት በመለወጥ በግብጽ ማምሉኮች በሚሰራበት መልኩ እንዲሆን አድርጓል። የንጉሱንም አለባበስ በመቀየርና መስቀል እንዲይዝ በማድረግ ንጉሱ ከቀሪው ህዝብ ለየተ እንዲል አድርጓል። በኋላም በራሳቸው በግብጽ እስላሞች መካከል በተነሳ ጠብ የቁስክፍለ ሃገር ገዢ የነበርው አሚር አል-ቱንቡጋ አል-ሙፍሪቅ በአጼ ይስሓቅ መንግስት ባለሟልነትን አግኝቶ በኋላ የንጉሱ ሰራዊት እንዲሻሻል አድርጓል። ይህ ግብጻዊ ለኢትዮጵያው ሰራዊት ካስተዋወቃቸው ነገሮች ውስጥ የእሳት ችቦ መወርወሪያ ዘዴንና የሻሞላ ውጊያን ይይዛሉ። እንደ ታሪክ አጥኝው ጅ.ቢ.ኸንቲንግፎርድ አባባል ከሆነ የኢትዮጵይ ነገስታት ቋሚ ዋና ከተማ ማድረግ ያቆሙት በዚሁ ንጉስ ዘመን ነበር።

የሼህ ሁሴን ጅብሪል ትንቢታዊ ግጥሞች

ሼህ ሁሴን ጅብሪል

በሙሉ ግጥሙን ለመመልከት [PDF]

ሼህ ሁሴን ጅብሪል በወሎ አካባቢ በአፈታሪክ በስፋት የሚታወቁ ሼህ ናቸዉ። የተወለዱት በወሎ ክፍለ ሀገር በወረሄመኖ አውራጃ፣ በባዙራ ምክትል፣ በባሆች ቀበሌ፣ ልዩ ስሙ እምበለ ሴዳ ተብሎ በሚጠራ ቦታ በ1811 ዓ.ም ገደማ እንደነበርና 1908 ዓ.ም በተወለዱ በ97 ዓመታቸው ማረፋቸዉ ይነገራል።

ሼህ ሁሴን ጅብሪል መፍረድ የጀመሩት ገና በሰባት ዓመታቸው እንደነበርና የሚናገሩትም መሬት ጠብ የማይል እንደነበር ይነገርላቸዋል። አሐዱ ወይም ቢስሚላሂ ብለው ፍርድ የጀመሩት ደግሞ በአጼ ዮሐንስና መምሬ ግርማ በተባሉ ቄስ ነበር ይባላል። የሗላ ሗላ ግን ወደፊት የሚሆነውንና የሚመጣውን ከነመፍትሔው ጭምር በግጥም ይተነብዩ እንደነበርና በዚህም ምክንያት ነገሥታቱም፣ መሳፍንቱም፣ ትንሹም ትልቁም እሳቸውን መጀን ማለት እንደጀመሩ ይነገራል። ምንም እንኳን በዚህ ፅሁፍ ዉስጥ ያካተትኳቸዉ ግጥሞች የሼህ ሁሴን ጅብሪል የራሳቸው ትንቢቶች ይሁኑ አይሁኑ የራሱ የሆነ ጥናትና ምርምር የሚያስፈልገዉ ጉዳይ ቢሆንም፣ ሼህ ሁሴን ጅብሪል ግን በትንቢታዊ ግጥሞቻቸዉ ከአጼ ዮሐንስ አራተኛ ጀምሮ እስከ ወታደራዊ ደርግ አገዛዝ መጨረሻ፥ ምናልባትም አሁን እስካለንበት ኢሕአዴግ ዘመን ድረስ ያለውን የኢትዮጵያ ታሪክ ቀድመዉ እንደተነበዩና በግጥም እንዳስቀመጡ በአፈታሪከ ይነገርላቸዋል።

ከአጼ ቴዎድሮስ፣ አጼ ዮሐንስ፥ አጼ ምኒልክ፥ እቴጌ ጣይቱ፥ ልጅ ኢያሱ፥ ንግሥት ዘውዲቱ፥ ተፈሪ፣ አጼ ኃይለ ሥላሴ፣ ደርግ፣ ወዘተ ጋር የተያያዙ ብዙ በርካታ ጉዳዮችም በስፋት በግጥሞቻቸዉ ዉስጥ ተነሰተዋል። ሼህ ሁሴን ጅብሪል አፄ ሚኒሊክ አድዋ ላይ ከጣሊያን ጋር እንደሚዋጉና በጦርነቱም ድል እንደሚቀናቸዉ ቀድመዉ ተንብየዋል፡ ከአድዋ ጦርነትም በሁዋላ ጣሊያን ተመልሶ ኢትዮጵያን እንደሚወርና ከአምስታመት ቆይታ በሁዋላ ተመልሶ ከሀገር እንደሚባረር፣ ሆኖም በነዚህ የአምስት አመታት የቆይታ ጊዜ ዉስጥ ብዙ ሰዉ በግፍ እንደሚገደል ጭምር ተንብዬዉ እንደነበር ይነገራል። ለምሳሌ ያክልም፣ የጽሑፍ ጥናት ገና ያልተጠናቀቀ ቢሆንም፣ የሼህ ሁሴንን ትንቢታዊ ግጥሞች ለማጥናትና ለማነጻጸር፣ ለሚፈልጉ ምሁራንና ተማሪዎች ይረዳል ብለዉ በማሰብ ዶ /ር ጌቴ ገላዬ 1996 ዓ.ም በእጅ ተጽፎ ፎቶ ኮፒ ከተደረገ አንድ አነስተኛ ደብተር አግኝተዉ ካጠናቀሩትና በኢንተርኔት እንዲሰራጭ ካደረጉት ብዛት ያላቸዉን የሼህ ሁሴን ጅብሪል ትንቢታዊ ግጥሞችን ካተተ መጣጥፋቸዉ ዉስጥ ከዚህ የሚከተሉት ሁለት ግጥሞች መዉሰድ ይቻላል።

ሥራቸው ባለጌ አህያ የሚበሉ

ባሕር ወዲያ ማዶ ክፉ ሰዎች አሉ፣

ሐበሻን ለመውረር ሐሳብ ያስባሉ

የኋላ የኋላ መምጣት ይመጣሉ

አምስት ዓመት ገዝተው ወዲያው ይሄዳሉ።

ድንጋይ ዱቄት አርገው መንገድ የሚያበጁ

ገመድን ዘርግተው መብራት የሚያበጁ

አህያ የሚያርዱ አሞራ የሚፈጁ

መጡ እየተማሩ ሐበሻን ሊያበጁ

ማማሩን አማረች ግን ብዙ ሰው ፈጁ።

ስለ ወታደራዊ አገዛዝ የደርግ መንግስትና በጊዜዉ ስለ ነበረዉ የመሬትና ሹመት ጣጣ አስመልከተዉ ሼህ ሁሴን ጅብሪል በትንቢታዊ ግጥማቸዉ እንዲህ ብለዉ አስጠንቅቀዉ እንደነበርም ይነገራል።

በሰማይ ቀበሌ መላኢሞች ሲያወጉ

በአጼ መባል ቀርቶ ይባላል በደርጉ

ያን ጊዜ በዱአ እንዳትዘነጉ

መሬትና ሹመት እንዳትፈልጉ።

ሞክሼ የአማርኛ ፊደላት እና የባለሙያዎች ማብራሪያ ክፍል ሁለት

ሞክሼ የአማርኛ ፊደላት

እና

የባለሙያዎች ማብራሪያ

ክፍል ሁለት

የሄኖክ ስብስብ(henoksitotaw65@gmail.com)

ታህሳስ 2005ዓ.ም

ውድ አንባቢዎች፤ ከዚህ በታች የምታነቡት ሀሳብ በተለያዩ የመገናኛ ብዙሀን ላይ የተነበቡ ሲሆን ምንጫቸውም ከየመጣጥፎቹ ግርጌ ይገኛል፡፡ ለዚህም ነው “ስብስብ” በሚል ለመግለፅ የተገደድኩት፡፡ በስብስብ መጣጥፎቹ ላይ የጨመርኩት አንዳች ነገር የለም፤ ምክንያቱም አላማዬ በሞክሼ ፊደላት እና ተዛማጅ ጉዳዮች ዙሪያ ለመበየን ሳይሆን፣ እንደኔው ግራ ለተጋቡት ማጋራት ነውና፡፡

-5-

በዲ/ን ኅሩይ ባየ

   . . .ኢትዮጵያ ከምትታወቅባቸው ዐበይት ሀብቶቿ ውስጥ አንዱ የራሷ የሆነ ፊደልና ቋንቋ እየተጠቀመች ለትውልድ ስታስተምር መኖሯ ነው፡፡ ለዚህም የፊደል፣ የቋንቋ ዕድገትና ሥልጣኔ ከፍተኛውን ድርሻ የምትይዘውና በር ከፋቿ የኢትዮጵያ  ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ናት፡፡ ቤተ ክርስቲያን ዛሬም እንደ ጥንቱ የሆሄያቱ ታሪክ እንዳይረሳ መልክአቸው እንዳይጠፉ ለትውልዱ ታስተምራለች፡፡ ስለሆነም በዘንድሮው የመስቀል በዓል በመስቀል ዐደባባይ አራቱ ሆሄያት እንዳይረሱ ትኩረት እንደሚያሻቸው ጥሪ ቀርቧል፡፡

ሆሄ የሚለውን ቃል ፊደል ተብሎ ሲነገር እንሰማለን፤ በጽሑፍም እናነባለን፡፡ ፊደልን ፈደለ ጻፈ ካለው የግእዝ ግስ አውጥተን ጽሑፍ የሚለውን ትርጉም እናገኛለን፡፡ በሌላ አተረጓጐም ፊደል የሚለው ግስ ጠብቆ ሲነበብ ፈጠረ የሚለውን ትርጉም ያስገኛል፡፡ ፊደል ፈጣሪ /መፍጠሪያ/ መባሉም ቃላትን ስለሚያስገኝ ነው፡፡ አባቶቻችን “ዘእንበለ ፊደል ኢይትነገር ወንጌል.. ያለፊደል ወንጌል አትተረጐምም” ማለታቸው ለመጻፍም ሆነ ለማንበብ፤ ለመተርጐምም ሆነ ለማመስጠር ፊደላት ጉልሕ ድርሻ እንዳላቸው ሲያመለክቱ ነው፡፡

ሞክሼ የአማርኛ ፊደላት እና የባለሙያዎች ማብራሪያ ክፍል አንድ

ሞክሼ የአማርኛ ፊደላት
እና
የባለሙያዎች ማብራሪያ
ክፍል አንድ

የሄኖክ ስብስብ
ታህሳስ 2005ዓ.ም

{PDF}
ውድ አንባቢዎች፤ ከዚህ በታች የምታነቡት ሀሳብ በተለያዩ የመገናኛ ብዙሀን ላይ የተነበቡ ሲሆን ምንጫቸውም ከየመጣጥፎቹ ግርጌ ይገኛል፡፡ ለዚህም ነው “ስብስብ” በሚል ለመግለፅ የተገደድኩት፡፡ በስብስብ መጣጥፎቹ ላይ የጨመርኩት አንዳች ነገር የለም፤ ምክንያቱም አላማዬ በሞክሼ ፊደላት እና ተዛማጅ ጉዳዮች ዙሪያ ለመበየን ሳይሆን፣ እንደኔው ግራ ለተጋቡት ማጋራት ነውና፡፡

-1-

የፊደል ዘር ይጠበቅ ባህሉም ይከበር

በፊታውራሪ አበበ ሥዩም ደስታ

በፊደሎቻችን ላይ ሦስት ሀ - ሐ - ኀ፣ ሁለት አ - ዐ -፣ ሁለት ሠ - ሰ ሁለት፣ ጸ - ፀ አሉ፡፡ እነዚህ ፊደሎች የራሳቸው የሆነ የስም አጠራርም አላቸው፤ ሀሌታው ሀ፣ ሐመሩ ሐ፣ ብዙኃን ኀ፣ ንጉሡ ሠ፣ እሳቱ ሰ፣ ጸሎት ጸ፣ ፀሐዩ ፀ ይባላሉ፡፡ በጽሑፍ የሚገቡበትን ተገቢ (ተስማሚ) ቦታም አላቸው፡፡ ለምሳሌ በሁለት ፊደሎች መጠቀም ይቻላል፡፡ ሀገር አገር ይህ ትክክለኛ አጻጻፍ ሲሆን፤ ነገር ግን ከዚህ ውጪ ሐገር፣ ኀገር ብሎ መጻፍ ግን ስሕተት ይሆናል፤ የሚከተሉትን ደግሞ እንመልከት፤

ሕገ መንግሥት፣ ሕገ ወጥ፣ ሕዝብ፣ ሕብረት፣ ዓቃቤ ሕግ፣ ወዘተ. የመሳሰሉት አጻጻፋቸው ትክክል ነው፡፡ ከዚህ ልማዳዊ አሠራር ውጪ ህገ መንግሥት፤ ህገወጥ፤ ህዝብ፤ ህብረት፤ አቃቤ ህግ ስሕተታዊ አጻጻፍ ይሆናል፤ ሌላ ማስረጃ ቢፈለግ፤ ኃይለሥላሴ የሚለው ስም ሦስት የተለያዩ ፊደሎች ይዟል፡፡ የመጀመርያው ፊደል ብዙኀን - ኃ - ሲሆን፣ ከንጉሡ -ሥ- ሳድስ፣ ከእሳቱ -ስ- ሃምስን በመጻፍ እንዲካተት ተደርጓል፡፡ ሀይለ ስላሴ ብሎ ቢጻፍ ግን የፊደሎቻችን የአጻጻፍ ሥርዓት ማፋለስ ይሆናል፤ በአቦ ሰጡኝ ፊደሎቻችን አለቦታቸው መግባትም፣ መጻፍም የለባቸውም፡፡

በዓፄ ኃይለ ሥላሴ ዘመነ መንግሥት በማስታወቂያ ሚኒስቴር ረዳት ሚኒስትር የነበሩት የተከበሩ ብላታ ወልደ ጊዮርጊስ ወልደ ዮሐንስ የቅድሚያ ዓይነተኛ ሥራቸው የፊደሎች ዘሮች አለቦታቸው እንዳይጻፉ መጠበቅ ነበር፤ በዚያን ወቅት ተማሪ ሁኜ አልፎ አልፎ በጋዜጣ እንዲወጣልኝ አንድ አንድ ሐሳብ በማመንጨት እጽፍ ስለነበር ብዙ ጊዜ አርመውኛል፡፡

ከእሳቸው በተማርኩት ትምህርትና ባገኘሁት ልምድ አእምሮዬን አሻሽያለሁ፡፡ በቀድሞው የንጉሠ ነገሥቱ ዘመነ ሥርዓት የክፍል ሹም የመጀመርያ ሹመት ሆኖ ወደ ላይ እንደሚከተለው ይዘልቃል፡፡ ዲሬክተር ዋና ዲሬክተር፤ ረዳት ሚኒስትር ምክትል ሚኒስትር፣ ሚኒስትር ዲ-ኤታ፤ ሚኒስትር፡፡ ከምክትል ሚኒስትር ወደ ላይ ያሉት እስከ ሚኒስትር ማዕረግ የደረሱት ክቡር ይባላሉ፡፡ ከዚህ በታች ያሉትን ግን ክቡር አይባሉም፡፡ በተመሳሳይ ያሉትን ማለት ኮሚሽነሮች፤ ሌ/ጀኔራሎች፣ አምባሳደሮች ክቡር ይባላሉ፡፡ ሚኒስትሮች የነበሩ በዳሬክተርና በሥራ አስኪያጅነት ሥራ ቢመደቡ እንኳን የቀድሞውን የሚኒስትር ማዕረጋቸውና ክብራቸው አይቀነስባቸውም፡፡ ክቡር መባል አለባቸው፡፡ ሥርዓት ነውና፡፡ ይህንኑ መለመድ ይገባዋል፤ በወታደሩ ሹመት አሰጣጥ ግን ያለው ሥርዓት የተጠበቀ ስለሆነ መልካም ነው እላለሁ፡፡ ከዚሁ ሌላ የምለው አለኝ፡፡ ባሁኑ በኢሕአዴግ መንግሥት ዘመን አምባሳደር ነዋሪ የማዕረግ መጠሪያ ስም ሆኖአል፡፡ አንድ አምባሳደር የዲፕሎማሲውን ሥራ አቁሞ ሲዛወር ልክ በሥራው እንዳለ ተቆጥሮ “አምባሳደር” እየተባለ መጠራት የለበትም፡፡

ለምሳሌ በዓፄ ኃይለ ሥላሴ ዘመነ መንግሥት አምባሳደርነት ተሹመው የነበሩት ክቡር አቶ ጋሻው ዘለቀ፣ ክቡር አቶ ዘነበ ኃይለ፣ ክቡር ልጅ መንበረ ያየህ ይራድ፤ ክቡር ፊታውራሪ መሐመድ ሲራጅ ብዙ ዘመን በአምባሳደርነት ሲሠሩ ቆይተው ተልእኮዋቸውን ፈጽመው ወደ አገራቸው ሲመለሱ አምባሳደር የሚል ቀርቶ በቀድሞ ስማቸው አቶ ተብለው ነበር የሚጠሩት፤ ይህንኑ ጠይቆ ለማረጋገጥ ይቻላል፡፡ ፊታውራሪ የነበሩትም፤ ፊታውራሪ ተብለው ይጠራሉ፡፡ ዘላቂ ሆኖ ከሰው ጋር ቅጽል የማዕረግ ስም ሆኖ የሚያገለግል ነው፡፡ በራሴ ምሳሌ ልውሰድ፤ ከግርማዊ ጃንሆይ በአዋጅ የተሰጠኝ የማዕረግ ስም ፊታውራሪ ነው፤ በዚህ ምድራዊው ዓለም እስካለሁ ድረስ የምጠራበት ሲሆን፣ ከሞትኩም በኋላ እጠራበታለሁ፡፡ እንዲሁም በንጉሠ ነገሥቱ መልካም ፈቃድ የሚሰጠው የሥልጣንና ማዕረግ ተዋረድ ባላምባራስ፣ ግራዝማች፣ ቀኛዝማች ፊታውራሪ፣ ደጀዝማች፣ ቢትወደድ፣ ራስ ቢትወደድ፣ ልዑል ራስ፣ አልጋ ወራሽ፣ ንጉሥ ንጉሠ ነገሥት ሲሆን፣ በሌላ በኩል ደግሞ ብላታ፣ ብላቴን ጌታ፣ ፀሐፊ ትዕዛዝ፣ ሊቀ መኳስ በሕይወት ሳሉ ይጠሩበታል፡፡ ከሞቱም በኋላ ስማቸውና ታሪካቸው በተነሣ ቁጥር ከመቃብር በላይ ሆኖ በማዕረጉ ስም ይጠሩበታል፡፡

Dr Kebede Michael's poetry book ታሪክና ምሳሌ ፪ /tarik ena mesale/ part 2 in [PDF]

Dr Kebede Michael was one of the giants in the field f education and literature in Ethiopia. He wrote a total of 26 books including a wide range of translations from various languages. From 1940 to1970, he wrote Amharic school textbooks in which he provided generations of Ethiopian students with enlightening ideas about a wide range of issues and disciplines. His writings were in both prose and poetry and his poems follow rhyming and writing styles of his own. He also translated - among many - Romeo and Juliet, as well as Macbeth of William Shakespeare. Kebede Michael’s literary works reflect many shades of character and behavior of the Ethiopian society. The contents of many of his books are on history, education, development, philosophy, religion, science and so on.  He worked as an inspector in the Ministry of Education, as Deputy Director in the Ministry of Foreign Affairs (1942), as Director of the National Library (1944), as Director General of the Ministry of Education, and as a Cabinet Minster in the Imperial Palace. He was also delegated to many international conferences including at the United Nations in New York. He received the first Prize for Literature from Emperor Haileselassie. He also received awards from governments of France, Germany, Italy, USSR and Mexico. And in 1990, he received an Honorary Doctorate Degree from Addis Ababa University for his unparalleled excellence in literature as well as for inspiring generations of Ethiopian authors and writers.  Dr. Kebede Michael died on 12 November 1998 at the age of 82. No other Ethiopian in the country’s history so far has been able to write as extensively on a wide variety of disciplines as did Kebede Michael. His contributions are enormous to the development of education and literature. And he may be deceased, yet his legacy will live on forever; and Ethiopians are greatly thankful to him. ታሪክና ምሳሌ ፪ በከበደ ሚካኤል ከተደረሱት ሁለት ክፍል ታሪክና ምሳሌ መጽሃፎች ሁለተኛው ክፍል ነው። መጽሃፉ ስለ ሃገርና ቀን ተቀን አኗኗር ዘይቤወች ምክሮችን በምሳሌ የሚያቀርብ ነው።  በሙሉ ጒልህነት ለመመልከት [PDF] ታሪክና ምሳሌ 2   TARIK ENA MESALE 2