ወንድ ብቻውን ነው እሚያለቅስ- ሎሬት ጸጋዬ ገብረ መድኅን

ከወዳጅ ከዘመድ ርቆ

አንጀቱን በአንጀቱ ታጥቆ      

ተሸሽጎ ተገልሎ፥ ተሸማቆ ተሸምቆ

ከቤተ-ሰው ተደብቆ

መሽቶ፥ የማታ ማታ ነው፥ ሌት ነው የወንድ ልጅ እንባው

ብቻውን ነው የሚፈታው፡፡ . . .

ብቻውን ነው የሚረታው፡፡ . . .

ችሎ፥ ውጦ፥ ተጨብጦ፥ ተማምጦ ተጣጥሮ

በሲቃ ግት ተወጥሮ

እንደደመና ተቋጥሮ

እውስጥ አንጀቱ ተቀብሮ . . .

መሽቶ፥ ረፍዶ፥ ጀምበር ጠልቆ

የጨለማ ድባብ ወድቆ

በእንቅልፍ ጥላ ሲከበብ፥ በዝምታ ሲዋጥ አገር

ፍጡር ሁሉ ተስለምልሞ፥ ብቸኝነት ብቻ ሲቀር . . .

እግር እንይ! (ሎሬት ጸጋዬ ገብረመድኅን)

poem in pdf

እግር እንይ!

(ሎሬት ጸጋዬ ገብረመድኅን)

አርቀን ማስተዋል ማለት፣ የኛን ሥልጣኔ ድልድይ

እግር ማየት ነው ብለዋል፣ እስቲ እንግዲህ እግር እንይ!

            ያባቶችህ ያይን ድንበር፣ ከተረከዘ ሎሚ ሳያልፍ

            አንተ ግን ጆቢራው-ዘራፍ

ጠፍር አይወስንህ ጉብል

ጥሎ በዘመንህ ዕድል

ዓይንህ ባት አልፎ እንዲዋልል፤

ቴህ ወዲያ ጀግንነት የለ፣ ተዚህ የከረረ ግዳጅ

ባደባባይ የዱር ገደል፣ ስትናደፍ የእግር አዋጅ

ሌሊቱን በየሌት- ‘ግለብ’፣ ቀኑን ጭምር በጠራራ

አደፍርስ - የብዕር ጠብታ /ከባለፈው የቀጠለ/

ሙሉውን ለማንበብ

አደፍርስ - የብዕር ጠብታ 

(ከባለፈው የቀጠለ)

ቅንጣቢ ዳሰሳ ፡-ሄኖክ ስጦታው

              ****** ******      ****** *****

አደፍርስ የብዕር ጠብታ ነው፡፡ የጥበብ መታያ - የእውነት መገለጫ ነው፡፡ ድብቅ ሰብእና የለውም፡፡ የገፀ-ባህሪው ውስጠ ምስል ግልፅነት የተከተለ ነው፡፡ የአገራችን ደራሲያን ለዋና ገፀባህሪይ ነፃነት ለመስጠት የሚጠቀሙበት ተመሳሳይ የአሳሳል ስልት በአደፍርስ ላይ መስተወሉን ልብ ይለዋል፡፡

“ቀልድ ጨዋታ የማላዘወትር፣ የተሰማኝን ሃሳብ ያስቀይማል አያስቀይምም ብዬ ሳላስብ ቀጥታ መግለፅ የምወድ…” ገፅ129 እያለ እራሱን የገልጸዋል፡፡ ከደራሲው አንፃር ስለ አደፍርስ ግልፅ ባህርይ  የነገረናል፤ “የማይቦዝን ፣ ስለውጤቱም እምብዛም የማያስብ፣ እንደልቡ የሚናገር፤ ተቃዋሚዎቹም ከራስ ፀጉሩ የበዙ ናቸው…”

ዳኛቸው ወርቁ ለአደፍርስ እንደልቡ የመናገር ነፃነትን በመስጠት፣ የራሱን ነፃነት እንዳወጀ እናስተውላለን፡፡ እውነታውም ይህ ነበር፡፡ የወቅቱን ስርአት፣ ስርአቱ ለዘመናት የፈጠረውን ተፅዕኖ፣ ጭቆና እና ብዝበዛ ብሎም አጉል ልማዶችን በአደፍርስ አማከኝነት አውግዟል፡፡ በደራሲው ውስጥ አደፍርስ አለ፤ በአደፍርስ ውስጠም ደራሲው ፡፡

መጽሐፉ፣ በተማረው እና ባልተማረው ማህበረሰብ መሀል ለውን ለውጥ ያሳያል፡፡ ስለመሀይምነት መጥፋት ያትታል፡፡ አደፍርስ ለኢትዮጵያ  ያለውን ብሩህ ተስፋ ትምህርትን አስታኮ ይናገራል፡፡ መዕራፍ 26 ለዚህ ዋቢ የሚሆን ነው፡፡ የምዕራፉ ውይይት አደፍርስ በመጨረሻዎቹ ምዕራፍ ለያዘው ሥራ መጠቆሚያም ጭምር ሆኗል፡፡

“ሀዲስ” እና “አደፍርስ”   

አደፍርስ በዓሉ ግርማ የደረሰው “ሀዲስ” ረጅም ልብ ወለድ ዋና ገፀ ባህርይ ሀዲስ  ላይም  የባህርይ ተፅዕኖ ያሳደረ

አደፍርስ - የብዕር ጠብታ

ሙሉውን ለማንበብ

ርዕስ - "አደፍርስ"

ደራሲ - ዳኛቸው ወርቁ

የታተመበት ዘመን ፲፱፻፷፪ ዓ.ም

ቅንጣቢ ዳሰሳ - በሔኖክ ሥጦታው

ደራሲና ጋዜጠኛ ዘነበ ወላ ባስነበበን መዝገበ-ስብሐት “ማስታወሻ” መጽሐፍ ላይ ጋሼ ስብሐትን እንዲህ ሲል ጠየቀው፡-  “በአንተ የወጣትነት ጊዜ በአማርኛ ሃሳብን መግለፅ አይቻልም ብላችሁ አንተም ሆንክ ጓደኞችህ በእንግሊዝኛ መጻፍ የወሰናችሁበት ወቅት እንደነበረ ይነገራል። በኋላ ደግሞ ወደ አማርኛው ተመልሰህ ድንቅ ጸሐፊ ወጣህ። ይህ እንዴት ሊሆን እንደቻለ ብትገልፅልኝ?”

ስብሐት ገብረእግዚአብሔር፦ “በወጣትነቴ አማርኛ በምፈልገው መልኩ ሀሳብን መግለፅ አያስችልም የሚል እምነት ነበረኝ። በዚህም ላይ ያስተማሩን እንግሊዝኛ ተናጋሪዎች መሆናቸውን አትርሣ። እኛ አናውቅም እንጂ በተወሰነ ደረጃም ቢሆን ወጣቱን ትውልድ በቅኝ አገዛዝ ጥበባቸው ይዘውናል። በኋላ ዳኛቸው ወርቁ “አደፍርስን” ጻፈ። እኔ ሳነበው በአማርኛ መጻፍ እንደሚቻል ገባኝ። ስለዚህ በእንግሊዝኛ የመጻፍ ሀሳቤን ተውኩት። በወቅቱ አስታውሳለሁ “ሌቱም አይነጋልኝን” በእንግሊዘኛ መጻፍ ጀምሬው ነበር። . . .”

ማስታወሻ (ስብሐት ገብረእግዚአብሔር)ከዘነበ ወላ ፤ 1993 ዓ.ም የታተመ፤ ገጽ 238 

              ****** ******      ****** *****

 ጥቂት ስለ ዳኛቸው ወርቁ

“ዳኛቸው ወርቁ «አደፍርስ» (፲፱፻፷፪ ዓ.ም.) በተሰኘ ልብ ወለድ ድርሰቱ. . . .ጭብጦች እና የተራቀቀ የአጻጻፍ ስልቱ የአማርኛን ዘመናዊ ልብ ወለድ ወደ ድንቅ ከፍ ካለ እርከን ያወጣ፥ «እምቧ በሉ ሰዎች» በሚለው የግጥም መድብሉ (፲፱፻፷፯ ዓ.ም.) ውስጥ በተካተቱ ግጥሞቹ ስለሀገሩ ልማትና ዕድገት ተቆርቋሪነቱን የገለጠ ዕውቅ የሥነ ጽሑፍ ምሁር፥ ሐያሲና ተርጓሚ የነበረ ሲሆን በልሳነ እንግልጣር(እንግሊዝኛ) በመጻፍም «The Thirteenth Sun» የኢትዮጵያን ሥነ ጽሑፍ በዓለም አቀፉ መድረክ ካስተዋወቁ በጣት ከሚቆጠሩ ኢትዮጵያውያን ጸሓፍት አንዱ ነበር።” ይለዋል የአማርኛው ዊኪ ፒዲያ፡፡ሲቀጥልም፡-

“የፊውዳል ኢትዮጵያን ሶሲዮሎጂና የታሪክ ጥራዞች ከማንበብ፥ «አደፍርስ» ድርሰቱን ማንበብ ይቀላል’ የተባለለት ዳኛቸው ወርቁ የካቲት ፲፮ ቀን ፲፱፻፳፰ ዓ.ም. በሰሜን ሸዋ በይፋትና ጥሙጋ በደብረ ሲናከተማ አቅራቢያ ከአቶ ወርቁ በዛብህና ከወይዘሮ አሰገደች ሀብተወልድ ተወለደ። ከቤተ ሰቡ አምሥት ልጆች ዳኛቸው በኩር ነበር።…

የዛሬዎቹን ወጣት ኢትዮጵያውያን በጥበቡ ዘርፍ የሚታደጉ የሥነ ጽሑፍ ጥበብ መመሪያ፣ የአማርኛ ፈሊጦች መጽሐፍት ያሳተመ ምሁር ሲሆን አንድም ለሀገሪቱ ቋንቋ ዕድገት ከፍተኛ አስተዋጽዖ ያላቸውን «የማርክሲዝም ሌኒንዝም መዝገበ ቃላት» እና «የሳይንስና ቴክኖሎጂ መዝገበ ቃላት» የመሳሰሉ ጥልቅ እና ምጡቅ ሥራዎች ዝግጅት ላይ በመሳተፍ ምሁራዊ ግዴታውን የተወጣ ኢትዮጵያዊ ነበር።

ከሞተች ቆይቷል

open pdf

ሰዓሊና ገጣሚ ገብረ ክርስቶስ ደስታ

ከሞተች ቆይቷል ብዙ ዘመን ሁኑዋል

ብዙ ነበር ጊዜው

ግን ፎቶግራፍዋ፣ ደብዳቤዋም አለ

በጠጉርዋ ጉንጉን የጠቀለለችው

ምን ቀነ ቀጠሮ ነው

ቀን የቀን ጎደሎ

የቀን ጥቁር መጥፎ፡፡

አበባ ሄድኩ ይዤ …

እዚያ አበባ አልጠፋም

በመቃብርዋ ውስጥ አበባ ተኝትዋል፡፡

ስሜቴ ፈነዳ ገላዬን በተነው

ነፍሴን ነቀነቃት

እንባዬ ወረደ ጉንጬን አረጠበው

ለተረሳ ነገር እንዴት ያለቅሳል ሰው!

ለተረሳ ነገር

ምን ጊዜው ቢረዝም . . .

የዚህ አለም ጣጣ እንከራተተኝ

የዚህ አለም ስቃይ እየቦረቦረኝ -

ሲጨንቀኝ ሰውነት

ፍቅሬ ይሁን ያንቺ የኔ መቃብር ቤት፤

ህይወት ነዶ ጠፍቶ ሞት ፍሙን ሲያዳፍን

ያን ጨለማ ጉዋዳ ሄጄ ልተኛበት፡፡

ይመስላል ዘላለም . . .

“ትጠምቂልኝ ጀመር”

“ትጠምቂልኝ ጀመር”
ለጠላሽ መጥመቂያ፣ ጋኑን አጥነሻል
ብቅል አብቅለሻል፣ አሻሮ ቆልተሸል
ጌሾ ቀንጥሰሻል፣ እንኩሮ አንኩረሻል…
* * *
ተጠጥቶ ሳያልቅ፣ ከጋን ያለው ጠላ
ቅራሪው ሳይወጣ፣ ትጠምቂያለሽ ሌላ፡፡
* * *
ያን ሰሞን ሳልጠጣ
በፍቅርሽ ሰክሬ፣ ስምሽን ክንዴ ላይ-
በመርፌ ስነቀስ
በምናብ ስቃትት፣ በቅናት ስጠበስ
አንቺም አትጠምቂ፣ እኔም ጠላ አልቀምስ፡፡
የፍቅራችን እድሜ፣ በጨመረ ቁጥር
የጎሸ - ያልጎሸ፣ አንዳንዴም ፍሊተር
ጠላ በየአይነቱ፣ ትጠምቂልኝ ጀመር፡፡
ሄኖክ ስጦታው

 

“The Prophet” by Khalil Gibran~On Marriage, On Children, On Giving

Download “The Prophet” 
by Khalil Gibran in ebook

 It was written in English by the Lebanese Khalil Gibran and published in 1923. Its poetic wisdom and the spiritual universal message has made it a modern classic now translated to more than 40 languages. The work is now in the Public Domain and can be downloaded here in full length as a PDF-file for free. We also have a public domain version ofThe Madman by Kahlil Gibran, you can find it here:

• On Marriage
• On Children
• On Giving

On Marriage

      Then Almitra spoke again and said, "And what of Marriage, master?" 

      And he answered saying: 

      You were born together, and together you shall be forevermore. 

      You shall be together when white wings of death scatter your days. 

      Aye, you shall be together even in the silent memory of God. 

      But let there be spaces in your togetherness, 

      And let the winds of the heavens dance between you. 

      Love one another but make not a bond of love: 

      Let it rather be a moving sea between the shores of your souls. 

      Fill each other's cup but drink not from one cup. 

      Give one another of your bread but eat not from the same loaf. 

      Sing and dance together and be joyous, but let each one of you be alone, 

      Even as the strings of a lute are alone though they quiver with the same music. 
      Give your hearts, but not into each other's keeping. 
      For only the hand of Life can contain your hearts. 
      And stand together, yet not too near together: 
      For the pillars of the temple stand apart, 
      And the oak tree and the cypress grow not in each other's shadow. 

On Children

      And a woman who held a babe against her bosom said, "Speak to us of Children." And he said: 
      Your children are not your children. 
      They are the sons and daughters of Life's longing for itself. 
      They come through you but not from you, 

      And though they are with you, yet they belong not to you. 
      You may give them your love but not your thoughts. 
      For they have their own thoughts. 
      You may house their bodies but not their souls, 
      For their souls dwell in the house of tomorrow, which you cannot visit, not even in your dreams. 
      You may strive to be like them, but seek not to make them like you. 
      For life goes not backward nor tarries with yesterday. 
      You are the bows from which your children as living arrows are sent forth. 

      The archer sees the mark upon the path of the infinite, and He bends you with His might that His arrows   

      may go swift and far. 

      Let your bending in the archer's hand be for gladness; 
      For even as he loves the arrow that flies, so He loves also the bow that is stable. 

The Prophet by Khalil Gibran-The Coming of the Ship and On Love

Download
 “The Prophet” by 
Khalil Gibran in ebook

   It was written in English by the Lebanese Khalil Gibran and published in 1923. Its poetic wisdom and the spiritual universal message has made it a 

modern classic now translated to more than 40 languages. The work is now in the Public Domain and can be downloaded here in full length as a PDF-file for free. We also have a public domain version of The Madman by Kahlil Gibran, you can find it here:

• The Coming of the Ship
• On Love

The Coming of the Ship

      Almustafa, the chosen and the beloved, who was a dawn unto his own day, had waited twelve years in the city of Orphalese for his ship that was to return and bear him back to the isle of his birth. 
      And in the twelfth year, on the seventh day of Ielool, the month of reaping, he climbed the hill without the city walls and looked seaward; and he beheld the ship coming with the mist. 
      Then the gates of his heart were flung open, and his joy flew far over the sea. And he closed his eyes and prayed in the silences of his soul.