ዘመን የማይሽራቸው መጽሐፍት! በፒ.ዲ.ኤፍ

1/ A Tale of Two Cities - By  Charles Dickens

 2/ Anna-Karenina- Leo Tolstoy 

3/ AnimalFarm -GEORGE ORWELL

Tale of Two Cities - 

By  Charles Dickens

Anna-Karenina- Leo Tolstoy

AnimalFarm -GEORGE ORWELL

አላዋቂ ሳሚ . . . .! በ-ኄኖክ ስጦታው

የዚህ ጽሑፍ መነሻ ጳጉሜ 3 ቀን 2005ዓ.ም በዋልታ ኢንፎርሜሽን ድረ ገጽ ላይ “ሥነ-ጽሑፍ እና ትምክህተኝነት” በሚል ርዕር፣ “ቢላል” በሚል ብዕር ስም (ኋላ ላይ ማንነቱን የሚገልፅ ፍንጭ በመስጠት ማንነቱን የደረስኩበት ጸሐፊ) አማካኝነት የቀረበ ጅምላ ጨራሽ ዳሰሳ ነው፡፡

ርግጡን ለመናገር “ሥነ-ጽሑፍ እና ትምክህተኝነት” በተሰኘው ርዕስ ሥር ያለውን ጭብጥ ለመረዳት ጽሑፉን ደጋግሜ አንብቤዋለሁ፡፡ በዋልታ ኢንፎርሜሽን ማዕከል ድረ-ገጽ ላይ መውጣቱ ትኩረቴን ባይስበው ኖሮ ተራ የስም ማጥፋት ድርጊት ነው ብዬ ባለፍኩት፡፡ እንዲህም የተቆርቋሪነት ስሜቴን ባላንጸባረቅኩ፡፡ ሆኖም እንዳሰብኩት አልሆነም፡፡ እናም ለውይይት ይሆን ዘንድ በር ከፈትኩ፡፡

ርግጥ ነው ጽሁፉ “ሥነ-ጽሑፍ እና ትምክህተኝነት” ርዕሱ ነው፡፡ አላማው እና ጭብጡ ግን ከሥነ-ጽሑፍም ባሻገር የጸሐፊውን ትምክህት በግልፅ የሚያሳይ፡፡ ሙሉ ሀተታውን በዚህ አድራሻ ያገኙታል፡- http://www.waltainfo.com/index.php/2011-09-07-11-57-06/10279-2013-09-08-20-31-21

ሀተታውን በማነብበት ሰዓት የተሰማኝን በመግለጽ ወደዋናው ጉዳይ ልግባ፡፡

ተጀመረ!

ከርዕሱ እንደምንረዳው “ሥነ-ጽሑፍ እና ትምክህተኝነት” ደፋር ርዕስ ነው፡፡ ምን ለማለት ነው እንዲህ አይነት ርዕስ የመረጠው?? በሚል ውስጣዊ ውዝግብ ፈጥሮ የመነበብን ጉልበት ይፈጥራል፡፡ “ሥነ-ጽሑፍ እንዴት ትምክህተኛ ይሆናል?? ትምክህተኛ እንዲሆንስ ማነው የሾመው?? ሥነ-ጽሑፍ የጽሑፍ ውበት ሆኖ ሳለስ እንዴት በትምክተኝነት ይፈረጃል??” በሚሉ መሰረታዊ ጥያቄዎች እየተናጥኩ አነበብኩት፡፡ በመጀመሪያው ንባቤ ርዕሱና ጭብጡ ተጣረሱብኝ፡፡


ጉድ እኮ ነው፡፡ “አንድ ሰው የተወሰኑ ጸሐፍትን ለመተንኮስ እንዴት ዙሪያ ጥምጥም ይጋልባል??” ብዬ ራሴን ጠየቅኩ፡፡ ለጥቆም፣ “ከተወሰኑ ጸሐፍት ባሻገር አገራዊ አጀንዳ ማንሳቱ ካልቀረ እንደምንስ ጭፍን ግንዛቤውን ልብ በሚደልቅ ርዕስ ይጀምራል??” የሚል አንፃራዊ ጥያቄ ወጥሮ ያዘኝ፡፡ ጉዳዩን ለመረዳት ለሶስተኛ ጊዜ አነበብኩት፡፡ ይህኔ ግን የተረዳሁት ይህን ነው፡፡ “እንዴት እራሱን “ዋልታ” ነኝ ምሎ የሰየመ የመረጃ ማዕከል እንዲህ ያለ ተልካሻ የስም ማጥፋት ዘመቻ በድረ-ገፁ ላይ ,ሊያስነብበን ፈለገ??” ወደሚል ጥያቄ ተሸጋገርኩ፡፡

መልስ ምት!!

የጽሑፉ ጭብጥ የማይነካካው ነገር የለም፡፡ ዓለም ስትፈጠር ጀምሮ የነበረውን የሥነ-ጽሑፍ ሂደት አሻሚ በሆነና በደፍናናው ሊነግረን ይሞክርና (መነሻውን አታውቅም ፣ አርፈህ ተቀመጥ እንዳንለው ነው መሰል¡) ነፃው ፕሬስ ፖለቲካዊ ተፅዕኖው ከአፍራሽ ፓርቲዎች ግፊት የመነጨ ነው ከማለት አንስቶ የግለሰቦችን ስም እየጠቀሰ “እከሌ ፀረ-ኢህአዴግ ነው፣ እከሌም ጨለምተኛ ነው ፣ እንቶኔ የቅንጅት ቅብርጥሶ ነው ፣ እከሌም የደርግ ወታደር ነበር . . .” የሚሉ ተልካሻ ሃሳቦችን አስደግፎ ከዓለም ዓቀፋዊ አጀንዳ ወደ አገራዊ አጀንዳ ፤ ከአገራዊ አጀንዳ ወደ ፖለቲካዊ አጀንዳ ፤ ከፖለቲካዊ አጀንዳ ወደ ግለ-ሰብዓዊ አጀንዳ፤ ከግለ-ሰብዓዊ አጀንዳ ወደ ግል ብሶት ይሸጋገርን እንዲያ ቀልባችንን የሳበውን ርዕስ የብሶት መወጫ ያደርገዋል፡፡

ከመጨረሻው ልጀምር!

ይህን ጭብጥ በ“የኢትዮጵያ ደራሲያን ማኅበር ላይ የተቃጣ ጦር” ብዬ ሰይሜዋለሁ፡፡ የዚህ ጽሑፍ አጠናቃሪ፣ አቶ ሰለሞን ሽፈራው (ይቅርታ) አቶ “ቢላል” ፣ የደራሲያን ማህበሩ ያሉበትን መሰረታዊ ችግሮችን እና መፍትሔዎችን ከማመላከት ይልቅ ለርሳቸው የቀለላቸው፣ የማህበሩ አመራሮች እና አባላቶችን የፖለቲካ አቅዋም “በመናገር” በሌሎች ዘንድ ማሳጣት ነው፡፡

እዚህ ላይ እንዲሰመርበት የምፈልገው ነጥብ አለ፡፡ የዚህ መልስ ምት ጸሐፊ የኢትዮጵያ ደራሲያን ማኅበር አይደለሁም፡፡ የኢትዮጵያ ሥነ-ጽሑፍ አካል ግን ነኝ፡፡ እንደ ብዙ ገለልተኝ ጸሐፍት የኢትዮጵያን ደራሲያን ማኅበር እንቅስቃሴ ድክመት ግን ለባለሙያው ሊሰጠው ከሚችል ድጋፍ አንጻር እያነሳሁ ከሚተቹ ሰውች አንዱ እንደሆንኩ አረጋግጣለሁ፡፡ ታዲያ አቶ ሰለሞን (ይቅርታ) አቶ “ቢላል” በጻፉት ትችት ላይ ለምን ቅሬታዬን አሰማለሁ?? . . . ነገሩ ወዲህ ነው፡፡

በአንድ ሙያዊ ማኅበር የታቀፉ ሥራ አስፈጻሚዎችም ሆኑ አባላት የፖለቲካ አመለካከት የማኅበሩ ጉዳይ እንዳልሆነ አምናለሁ፡፡ እንዳልኩት አንድ ነገር ያስማማናል ብዬ አምናለሁ፡፡ የኢትዮጵያ ደራሲያን ማኅበር እንደ ሙያ ማኅበርነቱ መሥራት ያለበትን እንዳልሠራ ርግጥ ነው፡፡ (ወዳኋላ ተመልሰን ከዚህ ቀደም በነበሩ አመራሮች የተሠሩትን ማተት የርዕሰ ጉዳዩን መስመር ያስታልና መጥቀሱ ፋይዳቢስ በመሆኑ አልፌዋለሁ፡፡)

የአቶ ቢላል ሃተታ በደራሲ ማህበሩ የሚስተዋለውን ከአቅም በታች ያለን አተገባበር በማስረጃ አስደግፎ በማቅረግ መፍትሔውን እንደማመላከት ፣ የአባላቱን የፖለቲካ አቅዋም ላይ በመዘበት የደራሲያንን ብቃት በአንቶ ፈንቶ የመንደር ወሬ ጭቃ መቀባቱን ግን እቃወማለሁ፡፡ ተቋውሜንም እንዲህ እቀጥላለሁ፡፡ ልብ በሉልኝ፡፡ የኢትዮጵያ ደራሲያን ማኅበር አባል አይደሉም፡፡ አለመሆኔ ግን የአቶ ቢላል (ይቅርታ) የአቶ ሰለሞንን ጽሑፍ ከመቃወም አያግደኝም፡፡ እንድቃወም ያደረገኝ ምክንያትም ይሄው ሚዛን በማይደፋ ማስረጃ የተጻፈ ጽሑፍ ነው፡፡

“የሥነ-ጽሑፍ ትምክህተኝነት” በሚል ርዕስ የተጻፈው ይህ ሀተታ፣ ከመነሻው ጀምሮ የሚስተዋሉበት መሰረታዊ እርስ ራሳቸው የሚጣረሱ አሉባልታዎችን መሠረተ-ቢስነት ማጋለጥ ግድ ነውና!

ጥያቄ 1

(ከዚህ በታች ለጻፍከው የቀረበ)

------------------------

“….የሀገራችን ስነፅሁፍ ዛሬም ከመቼውም ጊዜ በላይ ለጥላቻ ፖለቲካ ማራመጃ እየተደረገ እንደሚገኝ ተጨባጭ ማስረጃዎችን በዋቢነት እያጣቀስኩኝ ልቀጥል፡፡ የኢትዮጵያ ደራሲያን ማህበር በዚህ ረገድ እያበረከተ ያለውን አሉታዊ አስተዋፅኦ ላስቀድምና ከዚያም ወደየአሁኖቹ “ደፋር” የግል ፕሬስ ውጤቶች እመለሳለሁ፡፡
በተለይም ከ1990ዎቹ መጀመሪያ ወዲህ በኢትዮጵያችን የስነፅሁፍ ታሪክ ውስጥ ተወልደው በማደግ ላይ ከሚገኙት ወጣት ደራሲያን መካከል፣ እንደለጌታ ከበደ አንዱ ነው፡፡ በዚህ መሰረትም የአንጋፋው የኢትዮጵያ ደራሲያን ማህበር ዋና ፀሐፊ ሆኖ ከተመረጠ ከስምንት ዐመታት በላይ አስቆጥሯል፡፡ እናም ይሄው ወጣት ደራሲያችን የሙያ፣ ማብሀሩ የሰጠውን ስልጣን በመተገን ስነፅሁፋችንን ጭፍን ጥላቻ ለተጠናወተው የፅንፈኛ ተቃዋሚዎች ድብቅ ዓላማ ማስፈፀሚያ ሊያደርገው የማይፈነቅለው የትምክህተኝነት ድንጋይ፣ የማይቆፍረው የጠባብነት ጉድጓድ፣ እንደሌለው በተደጋጋሚ መታዘቤን እነሆ ከዚህ እንደሚከተለው በተጨባጭ ምክንያታዊነት አስደግፌ አወጋችሁ ዘንድ እገደዳለሁ፡፡
ለወትሮው በተለያዩ የፈጠራ ፅሁፎቹ (አጫጭርና ወጥ የልቦለድ ድርሰቶቹ) የምናውቀው እንደለጌታ ከበደ “ፍትሕ” በሚል ርዕስ ይታተም ከነበረው የምፅዓት ቀንን ናፋቂ የግል ጋዜጣ ጀምሮ እስከአሁኑ “ፋክት” መፅሔት ድረስ የጋዜጠኛ ተመስገን ደሳለኝ ጋሻ ጃግሬ እንደሆነ የዘለቀ ቋሚ የፀረ ኢህአዲግ ፅሁፍ አቅራቢ፣ ወይም “አምደኛ” ከመሆኑም ባሸገር፣ የደራሲያን ማህበር ዋና ፀሐፊነቱን ተተግኖ የሚፈፅመው ደባ ግን ከሁሉም የከፋና “ሀይ!” ሊባል የሚገባው አስነዋሪ ተግባር ሆኖ ነው ያገኘሁት፤ እኔ በግሌ፡፡
ለዚህ አባባሌ የተሻለ አብነት ሊሆነኝ የሚችለው ደግሞ፣ ህዳር 27 ቀን 2004 ዓ/ም “የዓባይ ዘመን” በሚል ርዕስ የኢትዮጵያ ደራሲያን ማህበር በብሔራዊ ቴያትር አዳራሽ አዘጋጅቶት የነበረው የኪነጥበብ መድረክ ነው፡፡
እንደእኔ እምነት ከሆነ በዚያ የባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴሩ ክቡር አቶ አሚን አብዱልቃድር በክብር እንግድነት ተገኝተው የመክፈቻ ንግግር ባደረጉበት ኪነጥበባዊ ዝግጅት ላይ፣ መድረክ መሪ የነበረው እንደለጌታ ከበደ ያሳየው እጅግ በጣም ቅጥያጣ ንቀት፣ የእርሱን ብቻ ሳይሆን የኢትዮጵያ ደራሲያን ማህበር አመራር አካላትና እንዲሁም ከበስተጀርባቸው ሆነው “ጎሽ..! የሚላቸውን ነውጥ ናፋቂ የፖለቲካ ፓርቲዎችን ጭምር የከፋ ትዝብት ላይ የሚጥል ቅንነት ማጣት ይመስለኛል፡፡ …..”

---------------------------

እኔ ምለው . . . ማኅበሩ የሚታማው በጥላቻ ፖለቲካ አራማጅነት ሳይሆን የገዢውን መንግስት በመደገፍ እንደሆነ ፀሐይ የሞቀው እውነት ነው፡፡ ታዲያ ይህን መንገር የአባላትን የፖለቲካ አቅዋም እንዴት ከማኅበሩ ጋር ማቆራኘት ተቻለህ??

ለመሆኑ፣ በዚህ ጥላቻ በሚዘራ አመለካከትህ ላይ ሕገ-መንግስታዊ መብታቸውን ተጠቅመው ከአገራቸው ሳይሰደዱ፣ የክስ እና ውክቢያ ተፅዕኖን ተቋቁመው እየጻፉ ያሉትን ጋዜጠኞችን በደፍናናው ማበሻቀጥ ከስም ማጥፋት ወንጀል ተለይቶ የሚታይ ይመስልሃልን?? (ወይስ አንተም ሃሳብ የመግለጽ መብትህን ለዘለፋ እያዋልከው ነው??)

ኧረ ለመሆኑ፣ “ፀረ-ኢህአዲግ ናቸው” ማለት በአንተ መዝገበ-ቃላት ትርጓሜው ምን ይሆን?? የሥርዓት ብልሹነትን ነቅሶ ማውጣትና ድክመትን ማተት ኢ-ልማታዊ ሊያስብልስ እንዴት ይቻለዋል?? ልማታዊ ጸሐፊ መሆን ማለት እኮ የግድ መልካሙን ነገር ብቻ መልሶ መላልሶ ማተት አይደለም፡፡ የመናገር ነፃነት በማንቆለጳጰስ ላይ ብቻ ይገደብ ያለውስ ማነው??

“ምጽዓት ቀን ናፋቂ” ብለህ ያበሻቀጥካቸው ጋዜጠኞች እንደ ተስፋይቱ ምድር ኢትዮጵያም “ማር እና ወተት የሚፈልቅባት አገር ናት” ለምን አላሉም ብለህ ከሆነ ተሳስተሃል፡፡ እንኳን ከፊል ዲሞክራሲን ቆንጥራ በምታቀርበው አገራችን ቀርቶ የዲሞክራሲና መልካም አገዛዝ ማማ ላይ ተፈናጠናል በሚሉት ያደጉት አገራትም ብልሹ አሰራርን ተቃውመው የሚዘግቡ ጋዜጠኞች ይህ ስያሜ አልተሰጣቸውም፡፡

ጥያቄ 2
------------------------

“….ህዳር 27 ቀን 2ዐዐ4 ዓ.ም. የኢትዮጵያ ደራሲያን ማህበር “በራሱ ተነሳሽነት” እንዳዘጋጀው እያንዳንዱ የአመራር አካላት በነቂስ የተናገረለትን ያን የድበበቆሸ መድረከ በአጋፋሪነት እንዲመራ በዝግጅት ኮሚቴው መመረጡን አስቀድሞ የነገረኝ ዋና ፀሐፊው እንዳለ ጌታ ከበደ፣ የዶ/ር በድሉን ማንነት ለታዳሚው ያስተዋወቀበት የወገንተኝነት ስሜትና አኔ መጨረሻ ላይ ወደ መድረከ ወጥቼ “ተወራራሽ ሕልሞች” በሚል ርዕስ የፃፍኩትን የህዳሴ ዘመን ግጥሜን ሳነብ ከየት እንደመጣሁ እንኳን ሊናገር አለመፈለጉ ምን ያህል ቅስሜን እነደሰበረውም በዚሀ አጋጣሚ ልገልፅለት እወዳለሁ፡፡….”

----------

ጸሀፊው (አቶ ሰለሞን) ይቅርታ (ቢላል) . . . ስለ ኢትዮጵያ ደራሲያን ሲያትት . . . እራሱን የማኅበሩ አባል እንደሆነ ጠቅሶ እንደ ሙያ ማኅበር ያለበትን ድክመት ሳይጠቅስ፣ የፖለቲካ አቅዋም እንደ አጀንዳ ማንሳቱ ለምን አስፈለገ?? “እከሌ የተቃዋሚ ፓርቲ አባል ነው፣ እንቶኔ “ፍትህ” ላይ ይጽፋል፣ በድሉ ‹እውነት ማለት . . .› የሚለው ግጥሙ ጨለምተኛ ነው፣ አባይ ግድብን አስመልክቶ በተዘጋጀ መድረክ ላይ ልማት የሚያደናቅፍ ግጥም አነበበ፣ . . . እንዳለጌታ “. . . ወደ መድረከ ወጥቼ “ተወራራሽ ሕልሞች” በሚል ርዕስ የፃፍኩትን የህዳሴ ዘመን ግጥሜን ሳነብ ከየት እንደመጣሁ እንኳን ሊናገር አለመፈለጉ ምን ያህል ቅስሜን እነደሰበረውም በዚሀ አጋጣሚ ልገልፅለት እወዳለሁ፡፡” ማለትን ምን አመጣው??

የዚህ ሁሉ ሃተታ ፍፃሜ የጽሑፉን ጭብጥ የግል ቂም ከማስመሰል የዘለለ ፋይዳውስ ምንድነው??

እጅግ በሥራቸው አንቱ ያልናቸውን ጸሐፊያን ላይ ክብረ-ነክ በሆነ መንገድ ድንገት ተነስቶ መዘርጠጡ በራሱ ትምክህት አይደለምን??

Reading Culture in Ethiopia. a paper presented in PEN Ethiopia International Conference

PEN ኢትዮጵያ ባዘጋጀው የመጀመሪያው የደራሲያን/ያት ዓለም አቀፋዊ ጉባዔ ላይ የቀረበ ነው፡፡ ሙሉውን ጽሑፍ በ ፒ.ዲ.ኤፍ ያገኙታል እና ቢያነቡት እወዳለሁ፡፡ ፔን ኢትዮጵያ የዓለም አቀፍ ፔን አባል የሆነው በ2008(እ.ኤ.አ.) ሲሆን ከመጀመሪያው ብሔራዊ የጸሐፍት ጉባዔ ላይ “ንባብን ማስፋፋት” የተሰኘው ዘገባ ጉባኤ መጽሔት በሁለተኛው የጸሐፍት ጉባኤ በተሳተፍኩበት ወቅት እጄ ሊገባ ችሏል፡፡ በመጽሔቱ ላይ ያሉ መረጃዎች በስፋት ይነበቡ ዘንድ ከለኝ ጉጉት የተነሳም የባለሙያዎችን የጥናት ወረቀት በፒ.ዲ.ኤፍ ማግኘት እችል እንደሆን ለፔን ኢትዮጵያ ፕሬዚዳንት ለአቶ ሰለሞን ኃ/ማርያም ጥያቄዬን አቅርቤ ስለተባበሩኝ ምስጋናዬን አቀርባለሁ፡፡ ኄ.ስ 
   
  -----------------------------------

የማንበብ - መጻፍ ባህል በኢትዮጵያ ፡- አበረታችና አድካሚ አዝማሚያዎች

(አብርሃም ዓለሙ፤ አ.አ.ዩ)

“ከአፍሪካውያን እይታ ልትደብቀው የምትፈልገውን ነገር መጽሐፍ ውስጥ አስቀምጠው” የሚል የፈረንጆች አባባል አለ፡፡ ማንበብ በአፍሪካውያን ሕይወት ውስጥ ምንም ቦታ እንደሌለው ለማመልከት የሚናገሩት ነው፤ 'አፍሪካውያን እና ንባብ አይተዋወቁም' ዓይነት ንቀት አዘል አስተያየትም ሊሆን ይችላል፡፡  . . . .

Reading Culture in Ethiopia. a paper presented in PEN Ethiopia International Conference 

መርፌ ትሠራለህ? - ያልተፈታው ቅኔ (በ ግሱ)

መርፌ ትሠራለህ? - ያልተፈታው ቅኔ (በ ግሱ)

ስለአብዬ መንግሥቱ ቅኔ ሙያዊ ዳሰሳ ለአንባቢዎቼ እንዳካፍል በማሰብ ይህን ጽሑፍ ላደረስከን (ግሱ) ልባዊ ምስጋናዬ ይድረስህ፡፡ ውድ የእልፍኜ ተከታታዮች እና አንባቢያን ሙሉ ጽሁፉ በ ፒዲኤፍ ፋይል ከዚህ በታች ያገኙታል፡፡ መልካም ንባብ፡፡

ኄ.ስ  

merefe teseraleh?

የኔዋ ምርጥ ቮልስ /ዩሴን ቦልት/ በ-ኄኖክ ስጦታው

ከዚህ ቀደም በዚህቹ ጉደኛ ቮልስ መኪናዬ ዙሪያ በጥቂቱ አውርቼላችሁ ነበር፡፡፡ እስቲ ዛሬ ደግሞ ጥቂት ትውስታዎቼን ላካፍላችሁ፡፡

ያው መቼስ የቮልስ ባሉካ የሆንኩ ሰሞን የወረት ነገር በጥቂቱም ቢሆን ደባብሶኝ ነበር፡፡ መኪናዋን ማሽከርከር እንደጀመርኩ ወዳጅ ዘመዶቼን ሁሉ በመኪናዋ መስኮት ነበር ሰላም የምለው፡፡ መሬት የምረግጠው ከቤት ስወጣና እቤት ስገባ ነው፡፡ ቁርስ፣ ምሳ ፣እራት የምመገበው እዚህቹ መኪና ውስጥ ነበር፡፡ ጥቂት ጓደኞቼ በጣም ስናፍቃቸው ይደውሉና “ኧረ በጣም ናፍቀኸናል፤ መቼ ነው በአካል የምናገኝህ?” ይሉ እንደነበር አስታውሳለሁ፡፡ በአካል እንደማያገኙኝ ቁርጡን ሲያውቁ ይህን ውሳኔ አስተላለፉ፡፡“በተገኘበት ቦታ ከመኪናው ላይ ተጎትቶ እንዲወርድ!!!” 

ደግነቱ እነሱ ጎትተው እኔን ከማውረዳቸው በፊት የፍሪሲዮን ካቦ ተበጠሰና ቮልሴን እያስጎተትኩ ጋራጅ ገባሁ፡፡ ያኔ በአካል ጋራጅ ድረስ መጥተው አገኙኝ፡፡ መኪናዋ ተሰርታ እስክታልቅ ድረስ ከጋራጅ አልወጣም ብዬ ነበር፡፡ ሜካኒኩ “ሲያልቅ እንጠራሀለን፡፡ በቃ፣ ሂድ” በማለቱና በእነሱ ጉትጎታ እጅግ አዝኜ ወጣሁ፡፡ መኪናዬ ተጠግና ስትወጣ በድጋሚ ጠፋሁባቸው ፡፡ 

ለቮልሴ የዘመኑን ሲዲ ማጫወቻ ያስገጠምኩላት ሰሞን ጓደኞቼ ብቻ ሳይሆኑ አገርም “ጉድ!” አለ፡፡ ጥቂቶች “ለቮልሱ ሲዲ ማጫወቻ ገጠመለት” አሉ፡፡ ብዙዎቹ ደግሞ “ለሲዲ ማጫወቻው ቮልስ ገጠመለት፡፡”

ከሁሉም የሚገርመኝ አንድ ሰሞን ወንድሜ ይነዳት ነበር፡፡ ከግቢ ውስጥ አውጥቶ መቶ ሜትር ያህል ያሽከረክርና የዋናው አስፓልት መንገድ ላይ አቁሞ በታክሲ ይንቀሳቀስ በነበረበት ሰሞን ይህቺው ቮልስ ቅፅል ስም ወጥቶላት ጠበቀኝ፡፡ እሱንም የነገረኝ ወንደሜ ነው፡፡ 

“እንዴት ናት ቮልሴ?” ብዬ ስጠይቀው፡-

“ምን እዚህ ሰፈር መች ያስነዱና!?? ቁጭ ብለው ቅፅል ስም መስጠት ነው ስራቸው፡፡ መኪናዋን ማን እንዳሏት አልሰማህም!? ” 

“ማን አሏት!?”

“ዩሴን ቦልት” 

እንደዚህ ጊዜ ስቄ አላውቅም፡፡ ወንድሜ መቶ ሜትር እየነዳ በመቶ ሜትር ጃማይካዊ ሯጭ ስም አስጠርቶልኝ አረፈው፡፡  

ይችው መኪና አንድ ከባድ ችግር አለባት፡፡ ጭንቀት አትችልም፡፡ ልብ ድካም ያለባት ይመስለኛል፡፡ በቃ፣ የተጨናነቀ አደባባይ መሀል ገባታ ቀጥ ነው! ጭንቀቷ ሌሎችን መኪና ይበልጥ እስኪያጨናንቅ ድረስ የአደባባዩን ውጥረቱን ታንረዋለች፡፡ እንደዚህ ሲሆን ከሶስት ያላነሱ ትራፊኮች ወደኔ ይመጣሉ፡፡ ያው ከቆመች መምጣታቸው እንደማይቀር ስለማውቅ የሞተር ቀሚሷን/ኮፈኗን/ ከፍቼ “ፖምፔታዋን/ ፊውል ፓምፕ” በውሃ እያቀዘቀዝኩ እጠብቃቸዋለሁ፡፡

“ከሥራ ክፉ ኩርኩር ግፉ” እንዲሉ . . . በጣም ጥቂት ሰው በቀር “መሀል አደባባይ ላይ ቮልስ ብንገፋ ስማችን ይጠፋል” ብለው ስለሚያስቡ ትራፊክ ፖሊስ እስኪመጣ ድረስ ከመጠበቅ በቀር አማራጭ እንደሌለኝ በሹፍርና አጭር ዘመኔ የቀሰምኩት ጥበብ ነው፡፡ ቮልስ ለመግፋት ዝንባሌ ያላቸው ጥቂቶቹም ቢሆኑ ከገፉ በኋላ እጃቸውን ዘርግተው በተራዬ ብር ወደነሱ እንድገፋ ስለሚጠይቁ አይመቹኝም፡፡ትራፊኮቹ ግን ገንዘብ የሚጠይቁኝ ሞተር ሲጠፋ ሳይሆን እኔ ሳጠፋ ነው፡፡ ከእነሱ ብዙዎቹ፣ “የቮልስ ሹፌር የሆነው በጣም ቢቸግረው ነው” ብለው ስለሚያስቡ መክረው የሚለቁ ናቸው፡፡ /አቦ መካሪ ትራፊክ አትጡማ/

እንደምንም ከተጨናነቀው መንገድ በተራፊክ እያስገፋሁ ልክ ነፃ መንገድ ሳገኝ ሞተሩ በራሱ ጊዜ ተረክ ብሎ ይነሳል፡፡  

  

የገዛኋት ሰሞን ባትሪዋ የኋላ መቀመጫ ስር ነበር፡፡ የመቀመጫው ታች ጥምዝምዝ ሽቦዎች አሉ፡፡ ከእነሱ በላይ እንደ እንቅብ የሚመስል የደረቀና የሳር ባህርይ ባለው ግብዓት መቀመጫው ተደልድሎ ጨርቅ ለብሷል፡፡ ይሄ ጥምዝምዝ ሽቦ ከመቀመጥ ብዛት በመላላቱ ሰው ሲቀመጥበት ወደ ባትሪው ወርዶ ከ“ኔጋቲሽ” እና ከ“ፖዘቲቭ” አካሉ ጋር እየተነካካ “ማሳ” (እሳት) ይፈጥራል፡፡ ይህን “ጥበብ” ያወቅኩት በተግባር ነው፡፡ ሁለት ጓደኞቼን . . . አንዱን ከፊት ሌላውን ከኋላ ጭኜ ስዘውር ከኋላ የተቀመጠው ጋደኛዬ በተረብ መልክ እንዲህ አለ፡-

“መቀመጫው በጣም ይሞቃል፡፡ ሃሃሃ . . . "ኤሲ" አስገጠምክለት እንዴ!?”

“ሞተሩ ከኋላ ስለሆነ ሙቀት ወደውስጥ ገብቶ ይሆናል፡፡” አልኩት በባለሙያ አገላለፅ ልበ ሙሉ ሆኜ፡፡

“አይመስለኝም” አለ እየትቁነጠነጠ፡፡ “ወደዳር አድርገውና እንየው፡፡ መቀመጥ አልቻልኩም . . .” እያለ ሳለ መኪናዋ ጨሰች፡፡ የኋላ በር እንኳን አልኖራት፡፡ ተፈጥፍጦ አንድ ነገር ይሆን ነበር ፡፡ድንጋጤ አስፈንጥሮ እላያችን ላይ ጣለው፡፡ እንዴት እንዳቆምን ትዝ አይለኝም፡፡ ጥቂት ሮጥ ሮጥ ብለንም ነበር፡፡ የሆኑ ሰዎች ለዚሁ ጉዳይ ያጠራቀሙት የሚመስል እጅግ የቆሸሸ ውሃ እያመጡ ወደውስጥ ይረጩ ጀመር፡፡ ብቻ እሳቱ "ወደሌሎች" ሳይዛመድ በቁጥጥር ስር ዋለ፡፡ 

ታዲያ ያኔ (መኪናዋ እየተቃጠለች ሳለ) እኔ ባልለውም ዛሬ ድረስ እንዲህ ብሎ ነበር ይባላል፡፡ ውሃ እየደፉ እሳቱን ሊያጠፉ የሚረባረቡትን ሰዎች፡-

“ተውዋት! ትቃጠል! እኔንም እንዲህ ነበር ያቃጠለችኝ!!!”

ውዝግብግብ …."ያላዘነው ውሻ እኔ ነበርኩ" በ-ኄኖክ ስጦታው

፠
፠

ዛሬ ደግሞ አንድ ወጣት ተሰቅሎ ሞተ፡፡ ወጪ ወራጁ ደረቱን በጆቹ ጠፍሮ መንሾካሾክና መረጃ መለዋወጥ ጀመረ፡፡ ሁሌም በሚሞት ሰው ላይ እንዲህ አይነት ነገር ይንፀባረቃል፡፡

“ቅድም ሰላም ብሎኝ ነበር ያለፈው፤ የሚሞት አይመስልም ነበርኮ” ትላለች አንዷ ለሌላዋ፡፡

 “ትላንት ከኛ ጋር ነበር ያመሸው፤ ምንም የተለየ ነገር አይታይበትም ነበር” ይላል ሌላው፡፡

“ሌሊት ውሻ ሲያላዝን ሰምቼ ደግሞ ማንን ሊገፋ ነው ይህ ሟርተኛ እያልኩ ሳስብ እንቅልፍ ባይኔ ሳይዞር ነጋ፡፡” አንዲት እናት ከጎናቸው ላሉ እኩያቸው ሲናገሩ ሰማሁ፡፡

ቀባሪዬ፣ እኔ ነኝ ውሻው፡፡ ሌሊት እንቅልፍ እንቢ ሲለኝ አላዘንኩ፡፡ እንደውሾቼ ጮህኩ፡፡ የሞት ጠረን ሸቶኝ ግን አልነበረም፡፡ ታንቆ መሞት ለዚህች መንደር አዲስ አይደለም፡፡ የሚሞት ባይኖር እንኳን የሚረዳ አይጠፋም፡፡ የጥሩንባ ድምፅና የውሻ ማላዘንን በሚፈራ ማህበረሰብ “የሞት መልእክተኛ” ተብዬ ለመፈረጅ ጊዜ አልፈጀብኝም፡፡ በጥቂት ሰዓታት ውስጥ ብቻ ውሻው እኔ እንደነበርኩ ሁሉም ነዋሪ አወቀ፡፡ ምሽት ላይ ከታጣቂዎች ጋር  ተፋጠጥኩ፡፡

“ሌሊት ስትጮህ ታይተሃል!” አለኝ አንዱ መሳሪያ ታጣቂ፡፡

“እና?”

“ምን “እና” ትላለህ? ለምን ሰላማዊ ሰውን ትረብሻለህ?” አፈጠጡብኝ፡፡

“እናንተ ለምን እኔን ትረብሻላችሁ?”

“ተነስ እንሂድ”

“አልነሳም!”

“መታሰር ትፈልጋለህ?” በሚያባብል ድምፀት ሌላው ተናገረ፡፡

“መታሰር ምንድነው?” መለስኩለት ጤነኛ እንዳልሆንኩ አንዴ ደምድመዋል፡፡ የትም ይዘውኝ ሊሄዱ እንደማይችሉ አውቃለሁ፡፡ ሊደበድቡኝ ይችላሉ፡፡ ሊያጠቁኝ አቅሙ አላቸው፡፡ ሰላማዊ ሰው ረብሼ ይሆናል፡፡ ለእኔ ግን ሰላማዊ ሰው በውሻ ድምፅ የሚረበሽ አይደለም፡፡ ቀድሞ እራሱን ባጉል እሳቤ የበጠበጠ ሰላማዊነቱ አይታየኝም፡፡

“አማኑኤል መግባት ትፈልጋለህ?” ብረት አንጋቹ ጠየቀኝ፡፡ የሱ ግንዛቤ አማኑኤልን ጥላቻ እዚህ የተቀመጥኩ መስሎት ይሆናል፡፡ ከዚህ የተሻለ ስፍራ ሊሆን ይችላል፡፡ ማገገሚያ አያስፈልገኝም፡፡ ግን ማየት ፈለኩ፡፡

“አዎ! አማኑኤል ውሰዱኝ!” ለመንኳቸው፡፡ ደጋግሜ ወተወትኳቸው፡፡ ማሰሪያ ገመዳቸው ተበጣጠሰ፡፡ አማኑኤልም ሊወስዱኝ አይችሉም፡፡ ታዲያ ለምን መጡ? ሊያስፈራሩኝ? ሊደበድቡኝ? እስኪሰለቹኝ ድረስ ኃይለ - ቃል ወረወሩብኝ፡፡ የማያደርጉትን ዛቱብኝ፡፡ ሰላማዊ ሰው ብረብሽ ከባድ እርምጃ እንደሚወሰድብኝ አስጠንቅቀው ነገሩኝ፡፡ በእነርሱ ዘንድ እብድ መሆኔ አስንቆኛል፡፡ በእኔ ዘንድ ሰላማዊ ሰው መሆናቸው አስንቋቸዋል፡፡ በመሰሎቻቸው ላይ የሚያደርሱት ቅጥቀጣ ለካስ እብድ መሆናቸውን ስላላመኑላቸው ነው! እብድ መሆኔን ማመናቸው ነፍስ ባጠፋም እንዳይፈርዱብኝ ያደርጋቸዋል፡፡ ምክንያቱም እብድ ነኛ! ህጉም ቢሆን ከጎኔ የሚቆመው ሰዎች ሰብአዊነቴን ስለሚዳፈሩ ሳይሆን ወንጀለኛ መሆን ስችል ብቻ ነው፡፡

 የሰላማዊነት ሎጅክ በነፍጥ አንጋች እና በኔ መካከል ልዩነት አለው፡፡ ዛሬ ባልጮህ ሰው አልበጠብጥም፡፡ ፍርሃታቸውን አልቆሰቁስም፡፡ አስተሳሰባቸው የወለደው ፍራቻ ይበቃቸዋል፡፡ ውሻ በጮኸ ቁጥር ግን ያስቡኛል፡፡ በኔ ላይ በሚጥሉት ሽርደዳ ሰላሜን ቢዳፈሩም እንቅልፍ አጥተው የሚፈሩትን ሞት አላስታውሳቸውም፡፡ ይህን ሳደርግላቸው ግን በመጮሄ የማገኘውን ሰላምን እየሰዋሁላቸው መሆኑን ይረዱት፡፡ እነሱም ይህ ውለታዬን አንድ ቀን ለመሬት ይከፍሉልኛል፡፡ ይሞታሉና!

አሽ-ሙጥ በ Henok Sitotaw

ውዝግብግብ …. ዘዶሮ ማነቂያ /ከሌላኛው ምዕራፍ የተቀነጨበ/ --- በ-ኄኖክ ስጦታው

፠
፠
ውሾቼን ገደሏቸው! መርዝ የተቀባ ስጋ ሰጥተው ውሾቼን ገደሏቸው፡፡

ቀባሪዬ፣ መግደል እንጀራ በሆነበት አገር እንደመኖር ውስብስብ ነገር እንደሌለ ተረዳሁ፡፡ “ውሾች ለጤና ጠንቅ ናቸው” በሚል መርዝ አበሏቸው፡፡ ውሾች የመኖር መብት አላቸው፤ ፍጥረት ናቸውና፡፡ ባለቤት የሌላቸው መሆናቸው ግን አስገደላቸው፡፡ ልከላከል ሞክሬ ነበር፤ እንዳይበሉት ለማድረግ ጥሬ ነበር፤ ገዳዮቹን ለማባረር ጥሬ ነበር፤ ግን ብቻዬን ነኝ! ውሾቼኮ የበጋ ወዳጆቼ ናቸው፡፡ ይህ ክፉ ክረምት ውሾቼን ዳግም እንዳላያቸው የመሰናበቻ ጊዜ ሆነ፡፡ አለቀስኩ፣ ጮህኩ፣ ጉልበቴ ደክሟል፡፡ በጎረምሶች እጅ እግሬ ተይዟል፡፡

 የመንደሪቷ ነዋሪዎች የውሾቹን አሟሟት በማየት ለራሳቸው ደስታን ሲፈጥሩ እውነቴን ነው የምልህ ይበልጥ ጠላኋቸው፡፡ ለዚህች መንደር ነዋሪዎች የሞት ስቃይ ማየት የሚፈጥረውን ደስታ ማጣጣም አዲስ አይደለም፡፡ ሰዎች የሞት ቅጣት ይበየንባቸው የነበረበት ቦታ እዚህ መሆኑን እወቅ! ከብዙ ዓመታት በፊት የሞት ፍርደኞች በአደባባይ ይሰቀሉ እንደነበር ቦታ ላይ ነኝ፡፡ ይህ ታሪክ የማይረሳው ሰው በአደባባይ በሞትና በህይወት መሀል በነፍስ ከስጋ ለመለየት የሚደረግ መንፈራገጥን ምንነት የተገለጠበት ቦታ ነው፡፡ ይግባህ! የማወራው ድሮ ማነቂያ ስለነበር ስፍራ ነው፡፡ በክር አንገትህ ታንቆ መሞት ምን እንደሆነ የምታይበት ስፍራ፡፡ መንደሬን ያወካት መሰለኝ፡፡ ሞትን ወደህ ሳይሆን ተገደህ መጎንጨት ሰውን ሳይሆን የሞትን ክብር መንካት ነው፡፡

 መርዝ የተለወሰ ስጋ የበሉ ውሾች ሲዳከሙና ለሀጫቸውን ማዝረክረክ ሲጀምሩ ቦት ጫማና የጎማ ጓንት ያጠለቁ ገዳዮች በእጃቸው የያዙትን የብረት ማነቂያ አንገታቸው ውስጥ እየከተቱ አነቋቸው፡፡

ተፈጥሮ በህይወት ጉዞ ውስጥ ከለገሰቻቸው ሞቶች የበለጠ የሰዎች ፈጠራ ውጤት የሆነ የመግደያ ብልሃቶች ዘግናኝ ናቸው፡፡ ምስኪን….፣ ውሾቼ ሰዎችን ማመናቸው አሳዘነኝ፡፡ ትላንት በአደባባይ፣ ሊያውም በጠራራ ፀሐይ ጎዳና ላይ ሲተኙ ኮቴም ሆነ የመኪና ጥሩንባ አይቀሰቅሳቸውም ነበር፡፡ ሰው በመኖሩ ብቻ መኖር የቻሉ አድርገው የወሰዱ ይመስለኛል፡፡ ሰው ሳይኖር መኖር የሚሳነው ሰው ብቻ መሆኑን አውቀዋለሁ፡፡ ውሾቼ አለቁ! እንቁራሪቶቼም ለህፃናት መጫወቻ እየሆኑ ነው፡፡ ከሞት የተረፉትን በጋ ላይ አልሰማቸውም፡፡ የውሾቼ በድን መኪና ላይ ሲጫን የሞት ትርኢቱ ተደመደመ፡፡ የመንደሬ ለቅሞ አዳሪዎች ወደሬሳነት ተለውጠዋል፡፡ ገና ለገና አብደው ሰው የጎዳሉ በሚል ፍራቻ የመኖር መብታቸውን አጡ፡፡ አንድ ቀን እኔም `ጭራቅ” ሆኜ ደማቸውን እንዳልመጥ ይገድሉኝ ይሆናል፡፡ እጅ እግሬን ጠፍረው ይዘውኝ የነበሩ ወጣቶች ለቀውኝ ሄደዋል፡፡ ምሽት ብርታት እስቲሰጠኝ ባለሁበት መቆየትን መረጥኩ፡፡

ቀባሪዬ፣ ይህች የሰዎች ታንቆ መሞቻ መንደር ከስሟ ጀምሮ የብቻዬ እንጉርጉሮ እንዲያገረሽ አደረገብኝ፡፡

አንቺ ዶሮ ማነቂያ የሆንሽው ዶሮ ማነቂያ ሆይ! ዛሬ ምኒሊክ አደባባይ የሆነው ስፍራሽ ላይ የነበረው ትልቅ ዋርካ ይታየኛል፡፡ ያን ጊዜ አለመፈጠሬ ዋርካሽ በፈረሰኛው ምንሊክ ሃወልት ቢተካም፣ የግሪኮች ጣሪያ አልባ (አንፊ) ቴአትር የመሰለው ዘመንሽን ውስጤ በከሰተልኝ ዋርካሽ የጥቁር ብካይ ሂደትሽ ይታየኛል፡፡ አንቆ መግደልን “ፍትህ” ነው ብለው የሚያምኑ ነገሥታቶችሽ አጣብተውሽ ከሄዱት ክፉ ባህርይ ጋር ዛሬም ያው መሆንሽ፣ ዛሬም ማነቂያ መሆንሽን አወጋሻለሁ፡፡

ብሌንን ያስታወሰኝ “ንቅሳት” ወ “ንክሳት” - ኄኖክ ስጦታው

ካፌ ውስጥ ነኝ፡፡ አንድ ሰው ከፊቴ እጀ ጉርድ ካናቴራ አድርጎ ካፑቺኖውን ይጠጣል፡፡ ቡና ከረባቴን አዝዤ ሰውየው ላይ አፈጠጥኩ፡፡ በእጆቹ ክንዶች ላይ ተነቅሷል፤ ተነቃቅሷል፡፡

በደህና ጊዜ የረሳሁትን “ታቱ”ዬን አስታወሰኝ፡፡

የንቅሳት ጠበብት ፡- “ንቅሳት ዘመን የማይሽረው ውጨ-ተውብሆ ነው” ይላሉ፤ ሊሆን ይችላል፡፡ እናቴ አንገቷ ላይ ተነቅሳለች፤ የአጎቴ ልጅ ደግሞ ድዱ ላይ ጉራማይሌ ተነቅሷል፡፡ እኔ . . . ሃሃሃ . . . ክንዴ ላይ ተነቅሼ ነበር፡፡ ጓደኞቼ ንቅሳቴን ዓይተው “ተነክሰህ ነው ተነቅሰህ?!” እያሉ ሲያላግጡብኝ አስፈግፍጌ አስጠፋሁት፡፡ /አስጠበስኩት ብል ይቀለኛል፡፡/ ጥሎት ያለፈውን ጠባሳ ስመለከት እውነታቸውን እንደሆነ አረጋግጣለሁ፡፡ አሁን ነዋ ከንቅሳትነቱ በላይ ንክሳት እንደሆነ የሚያስታውቀው፡፡

  

ሰውየው….

በእጆቹ ክንዶች ላይ ተነቅሷል፤ ተነቃቅሷል፡፡ በቅጥልጥል የእንግሊዘኛ ፊደል የተጻፈ ነው፡፡ ትርጉሙን ለመረዳት ለማንበብ ሞክሬ አልተሳካልኝም፡፡ እንኳን ተቀጣጥሎ እንዲሁ በ“ARIAL font” ተጽፎም አይነበብልኝም፡፡

 የድሮው ንቅሳት አንገት እና ጥርስ ብሎም ግንባር እና አገጭ ተኮር ነበር፡፡ ዘመንኛው ንቅሳት ጥቂት የማሸጋሸግ ሂደት ይስተዋልበታል፡፡ አንገት ላይ የነበረው፣ ወደ ደረት . . . ድድ ላይ የነበረው ወደጆሮ ግንድ  . . . የተጨመሩት ደግሞ፣   ጀርባ ላይ እና እምብርት ላይ ያሉት ናቸው፡፡ /ዘለቅ ብዬ አላየሁም እንጂ ሌላም፣ ሌላም ቦታ ላይ ተነቅሰው ይሆናል፡፡/

ንቅሳታሙን ሰው ምን እንደተነቀሰና ለምን እንደተነቀሰ ልጠይቀው አሰብኩ፡፡ ግን፣ ምንስ ቢነቀስ እኔ ምን አገባኝ?? አልኩና ተውኩት፡፡  ለምን ጥያቄውን ከእራሴው አልጀምርም፡፡እኔ ለምን ነበር የተነቀስኩት?!

“ብሌን” የተባለች ቆንጆ ወደድኩና ተነቀስኩ፡፡ የተነቀስኩ ሰሞን ከቅጥነቴ የተነሳ “ቆዳ ቅብ” አይት ነበርኩ፡፡ ታቱ የሠራልኝ ሰው ብዙ  አሪፍ አሪፍ ዓይነት አማራጭ ምስሎች ነበሩት፡፡ ግን ምኔ ላይ ይንቀሰኝ?? አልወደድኩትም እንጂ የሚመጥነኝ “ታቱ” አግኝቶልኝ ነበር፡፡ ልክ እንደ እጅ አምባር ሆኖ ክንድ ላይ የሚነቀስ፡፡ ትርጉም አልባ ነገር ከመነቀስ እስከነአካቴው አለመነቀስ ይሻላል፡፡ “ብሌን” ብለህ ነቅሰኘኝ አልኩት፡፡ ነቃሹ “አይሆንም” ብሎ ሞገተኝ፡፡ “ብሌን” ሶስት ፊደላት ነው፡፡ ክንድህ ደግሞ ወደታች እንጂ ወደጎን ቦታ የለውም፡፡ ስለዚህ “የዓይን ምስል” ይሻልሃል፡፡ አለና አሳመነኝ፡፡ ተነቀስኩ፡፡ የንቅሳቴ ቀለም ባግባቡ ሳያጠግግ ከብሌን ጋር ተለያየን፡፡ እንዴት እንደተለያየን አላውቅም፡፡ ስጠረጥር ግን “ለምን የአባቴን ስም አብረህ አልተነቀስክም??” በሚል አኩርፋኝ ሊሆን እንደሚችል እጠረጥራለሁ፡፡

እና አሁን በካፌ ውስጥ ካፑቺኖ የሚጠጣውን ሰው ሰውነት እና ቅጥልጥል የበዛበት ንቅሳት ሳስብ አንድ ነገር ተገለፀልኝ፡፡ ይህን ጊዜ እኮ “ብሌን ኃይለ ማርያም” ብሎ ይሆናል የተነቀሰው!

አንተ ሰውዬ፤ ልብ በል!!   “ንቅሳት ዘመን የማይሽረው መዋቢያ ቢሆንም ለተነቃሹ ግን ልዩ ምልክት ነው፡፡”